İstanbul
Gezi Rehberi
İki kıtanın üzerinde 2.700 yıllık başkent; Bizantion, Konstantinopolis, İstanbul
İstanbul, MÖ 660'da Megaralı kolonistlerin Bizantion adıyla kurduğu, MS 330'da Konstantin'in "Yeni Roma" ilan edip Konstantinopolis adını verdiği, 1453'te Fatih Sultan Mehmed'in fethettiği; üç imparatorluğun başkentliğini yapmış tek şehir: Roma, Bizans, Osmanlı. Dünyada iki kıta üzerine kurulu tek metropolüm, Karadeniz'i Akdeniz'e bağlayan Boğaziçi'nin iki yakasında yaşar.
Sultanahmet'in havalı meydanında durduğunda, Ayasofya (537), Sultanahmet Camii (1616), Yerebatan Sarnıcı (532), Topkapı Sarayı (1465), Hipodrom Dikilitaşları: altı imparatorluğun (Mısır + Roma + Bizans + Osmanlı + Latin İşgali + Cumhuriyet) izleri eşzamanlı yaşar. Ayasofya'nın 56 m yüksekliğindeki kubbesi bin yıl boyunca dünyanın en büyüğüydü; Justinianus 537'de "Süleyman, seni geçtim!" diye haykırdığında Kudüs Tapınağı'nı kastediyordu; bu mekânın insanlığın inşa ettiği en cüretli kubbe olduğunu söylüyordu.
Topkapı Sarayı; 1465'ten 1856'ya kadar 391 yıl Osmanlı'nın yönetim merkezi; Harem-i Hümayun, Kutsal Emanetler Dairesi, Hazine, mutfaklar, padişah dairesi. Kutsal Emanetler Dairesi'nde Hz. Muhammed'in hırkası, kılıcı, sakal-ı şerifi, İslam dünyasının en kutsal emanetleri. Süleymaniye Camii (Mimar Sinan, 1557); İstanbul'un dört tepesinin en yükseklerinden birinde; Sinan'ın "kalfalık eserim" dediği, Selimiye Edirne'den önceki ustalık denemesi.
Boğaziçi; 30 km uzunluğunda, ortalama 1.500 m genişliğinde dar deniz; Karadeniz'in tatlı suyu Akdeniz'in tuzlu suyuna karışırken iki yönlü akış olur (yüzeyde Karadeniz'den Marmara'ya, derinde tersi). Anadoluhisarı (1394, Yıldırım Bayezid) + Rumelihisarı (1452, Fatih Sultan Mehmed) İstanbul fethinin stratejik kapanış noktası. Kız Kulesi Üsküdar açıklarında küçük adacıkta, restorasyon sonrası 2024'te yeniden ziyarete açıldı. Boğaz vapuru Türkiye'nin en demokratik turizm aracıdır: =5-10 lirayla Anadolu'dan Avrupa'ya geçer, çay içersin, Boğaz seninle konuşur==**.
Avrupa yakasının Beyoğlu'nda İstiklal Caddesi, tarihî tramvay, Çiçek Pasajı, Galata Kulesi (1348, Cenova kolonisi kontrol kulesi), Pera Müzesi. Anadolu yakasının Üsküdar-Kadıköy hattı; fetih öncesi Bizans Khrysopolis'inin mirası; Mihrimah Sultan Camii (Mimar Sinan, 1547), Çiçek Yusufpaşa Çeşmesi, Moda sahili, Kadıköy Salı pazarı. Adalar; Büyükada, Heybeliada, Burgazada, Kınalıada; araç yasağı (motorlu araç tek yön), fayton yerine elektrikli araç (2020 sonrası); 1923 öncesi Rum-Ermeni-Yahudi cemaatlerinin sayfiyesi, bugün hâlâ yüzyıllık çam korularıyla başka bir İstanbul.
Mutfak için İstanbul, bütün Anadolu mutfağının buluşma noktasıdır: Boğaz Lüferi (CGİ), Beykoz Çubuklu Yoğurdu (CGİ), balık ekmek (Eminönü-Karaköy), midye dolma (sokak), kestane şekeri (Trakya kestanesi), kokoreç, simit, tarihî Ali Muhiddin Hacı Bekir Lokumu (1777'den beri). Beyoğlu Çiçek Pasajı ve Karaköy yüzyıllık meyhane geleneği; balık + rakı + meze üçlüsü İstanbul'un akşam ritüelidir.
TatilRehberi.org'te sana net söyleyeceğim: İstanbul'u "üç günde gezdim" diyenle güvenme. Bir hafta minimum, Sultanahmet 2 gün + Boğaz turu 1 gün + Beyoğlu-Galata 1 gün + Adalar 1 gün + Üsküdar-Kadıköy 1 gün + Eyüp-Halıç 1 gün. İstanbul'un katmanları sabır ister; acelecilik şehrin yüzünü değil, fotoğraf duvarını gösterir.
— İstanbul editör notlarından, son ziyarette derlenmiştir.
İmza Ürünler
İstanbul Üzerinden Geçen Çağlar
MÖ 660 – MS 196
Boğaziçi'nde Yunan Kolonisi
Bizantion; Megaralı Kolonistler
MÖ 660'da Megaralı kolonistler Bosphoros'un Avrupa kıyısına Bizantion'u kurdu. Lider Byzas'ın adından; Apollon onlara "Karşı yakasındakilerin körlüğü olan yere kuracaksınız" demişti, çünkü karşı yakaya yerleşenler (Khalkedon; bugün Kadıköy) muhteşem Sarayburnu'nu görmemişti. Bizantion kolonisi tarımdan çok ticaretle yaşadı; MÖ 6-4. yy Pers ve Atina arasında el değiştirdi. MS 196'da Roma İmparatoru Septimius Severus Bizantion'u yıktı, sonra yeniden inşa ettirdi.
330 – 395
Konstantin'in "Yeni Roma"sı
Konstantinopolis; Roma'nın Yeni Başkenti
MS 330; 11 Mayıs, İmparator I. Konstantin Bizantion'u "Yeni Roma" (Nova Roma) ilan etti; kısa sürede Konstantinopolis (Konstantin'in Şehri) adıyla anıldı. Yedi tepe üzerine Roma'nın model alındığı yeni başkent; At Meydanı (Hipodrom), forum, kiliseler, surlar. **Hipodrom Dikilitaşları (Mısır Tutmosis III obelisk'i, Theodosius dikilitaşı, Yılanlı sütun: Delfi'den getirildi) bugün hâlâ Sultanahmet meydanında. MS 395'te Roma kalıcı olarak Doğu-Batı bölündü**; Konstantinopolis Doğu Roma'nın başkenti== oldu.
395 – 1204
Justinianus, Ayasofya ve Theodosius Surları
Bizans Altın Çağı
MS 537; Justinianus Ayasofya'yı 5 yıl 10 ayda inşa ettirdi; 56 m kubbe, 31 m çap, dünyanın en büyüğü 1.000 yıl boyunca. MS 412-447 II. Theodosius Surları 6,5 km uzunluk, 11 m yükseklik; 1.000 yıl boyunca Avrupa'nın en güçlü savunma hattı. Bizans imparatorları Roma törenlerini Konstantinopolis'te sürdürdü. MS 1054 Doğu-Batı kiliseleri ayrılığı (Büyük Şizm) Konstantinopolis ile Roma arasındaki bağı kopardı. MS 1204 Dördüncü Haçlı Seferi şehri yağmaladı, Latin İşgali (1204-1261) Bizans'ın belkemiğini kırdı.
1204 – 1453
Yağmadan İkinci Bahara
Latin İşgali ve Bizans'ın Geri Dönüşü
1204 Latin yağması Konstantinopolis'in altın çağını sona erdirdi; Aziz Marko'nun atları Venedik'e taşındı, Ayasofya yağmalandı. 1261'de İmparator VIII. Mihail Palaiologos Konstantinopolis'i Latinlerden geri aldı. Ama şehir bir daha eski gücüne kavuşamadı; =14-15. yy "İkinci Bizans Bahar"== ekonomik darlıkta sanat ve teolojik tartışmalarla yaşadı (Hesychasm hareketi, Mistra okulu). 1453'e gelindiğinde Konstantinopolis 50.000 nüfusa düşmüştü; bir zamanların 500.000 nüfuslu metropolünden.
1453 – 1922
29 Mayıs 1453: Çağ Değiştiren Gün
Fetih ve Osmanlı Asitanesi
29 Mayıs 1453; Fatih Sultan Mehmed (II. Mehmed) Konstantinopolis'i fethetti. İmparator XI. Konstantin Palaiologos savaşta öldü; Bizans İmparatorluğu sona erdi, 1.123 yıl yaşadı. Fatih şehre Konstantiniyye/İstanbul adı verdi, Ayasofya cami, Topkapı 1465'te yapım başladı. Osmanlı imparatorluğunun "Asitane-i Saadet" (saadetin eşiği) 470 yıl başkent kaldı. Mimar Sinan döneminde (16. yy) Süleymaniye, Şehzadebaşı, Mihrimah Sultan, Sokollu Mehmet Paşa: İslam dünyasının başkenti olarak şehrin silüetini bugünkü hâline getirdi. 20. yy başında Sultan Abdülmecid'in Dolmabahçe'si Topkapı'nın yerini aldı.
1918 – günümüz
Başkent Ankara'ya, İstanbul Dünya Şehri Olur
İşgal, Cumhuriyet ve Modern İstanbul
1918-1923 İtilaf Devletleri işgali; Britanya, Fransa ve İtalya askerleri 5 yıl şehri kontrol etti. 13 Ekim 1923 başkent Ankara'ya alındı, İstanbul yönetim merkezi sıfatını yitirdi. 6-7 Eylül 1955 olayları Rum azınlığa yapılan saldırılar şehrin demografisini hızla değiştirdi. 1973 Boğaziçi Köprüsü iki kıtayı ilk kez bağladı; 1988 Fatih Sultan Mehmet Köprüsü, 2016 Yavuz Sultan Selim Köprüsü, 2016 Avrasya Tüneli, 2013 Marmaray (deniz altı tüpü). 2016'da nüfus 14 milyonu aştı, 2024'te 16 milyonu. Türkiye'nin küresel şehri, Avrupa'nın 2. büyük metropolü.
Coğrafi Mihenkler
Boğaziçi (İstanbul Boğazı)
30 km uzunluğunda, Karadeniz'i Marmara'ya bağlayan dar deniz; ortalama 1.500 m genişlikte, en dar yer 700 m (Aşiyan-Kandilli). İki yönlü akış: yüzeyde Karadeniz'in tatlı suyu güneye, derinde Marmara'nın tuzlu suyu kuzeye. 3 köprü, 1 deniz altı tüpü.
En iyi zaman · Tüm yıl (vapur)
Marmara Denizi
Türkiye'ye ait iç deniz; 11.350 km². Kuzeyde İstanbul Boğazı ile Karadeniz'e, güneyde Çanakkale Boğazı ile Ege'ye bağlanır. Adalar burada. Marmara'nın güney kıyısı yazlık tatil bölgesi (Bursa-Yalova).
Haliç (Altın Boğaz)
Tarihî yarımadayı (Sultanahmet) Galata'dan ayıran 7,5 km uzunluğunda haliç. Bizans-Osmanlı dönemleri liman; 1980'lerde sanayi atıkları nedeniyle ciddi kirlendi. 2000'ler restorasyonu sonrası 'Haliç Yenileme Projesi' ile tekrar gezinti suyu. Eyüp Sultan, Pierre Loti tepesi, Kâğıthane uçları.
En iyi zaman · Tüm yıl
Adalar (Marmara)
Marmara'da İstanbul'a ait 9 ada; 4 büyük (Büyükada, Heybeliada, Burgazada, Kınalıada) + Sedef + 4 küçük. Motorlu araç yasağı (elektrikli araç var). Çam ormanları, ahşap köşkler, küçük manastırlar. 1923 öncesi cemaat sayfiyesi; bugün İstanbul'un yaz kaçışı.
En iyi zaman · Mayıs-Eylül
Belgrad Ormanı
Sarıyer ilçesinde 5.450 hektar şehir ormanı. 16. yy'da II. Selim'in Belgrad fethinden sonra getirilen su ustası ailelerin yerleşim yeri. Atatürk Arboretumu, Bizans-Osmanlı su bentleri, koşu ve bisiklet yolları, mangal alanları. İstanbul'un 'akciğeri'.
En iyi zaman · Tüm yıl
Çamlıca Tepesi
Üsküdar'da 268 m yükseklikte tepe; tarihî manzara noktası. 2019'da Çamlıca Camii (16 büyük cami arasında en büyüğü, 63.000 kişi kapasiteli) açıldı. Çamlıca radyo-tv kulesi de burada. 360 derece İstanbul panoraması.
Riva Sahili & Karadeniz Kıyıları
Sarıyer-Beykoz kuzey ucunda Karadeniz'e açılan plajlar (Riva, Şile, Ağva). İstanbul merkezinden 60-100 km. Marmara'dan farklı bir deniz; Karadeniz'in soğuk, dalgalı suyu. Yazlık tatil köyleri.
En iyi zaman · Haziran-Ağustos
İstanbul'dan
geçen 59 rota
Bu şehirden başlayan ya da buraya uğrayan kürate yol rehberlerimiz. Dakika dakika nerede durulur, ne yenir, ne görülür: TatilRehberi.org editör ekibi yazdı, biz de fiilen sürdük.
Tüm Yollar
İstanbul'da yolunu değiştirmeye değer mekânlar
Nereler Gezilir?
Ayasofya
UNESCO Dünya Mirası. MS 537'de İmparator Justinianus tarafından kilise olarak inşa edildi; bin yıl dünyanın en büyük kilisesi (kubbe çapı 31 m, yükseklik 56 m). 1453'ten 1934'e cami; 1934-2020 müze; 2020'den itibaren tekrar cami. Bizans mozaikleri kısmen örtülü ama görülür. Sultanahmet meydanında.
Sultanahmet Camii (Mavi Cami)
1609-1616 arasında Sultan I. Ahmed'in emriyle Mimar Sedefkâr Mehmet Ağa tarafından inşa edildi. İç mekânını süsleyen 21.043 İznik çinisinden adını alır ("Mavi Cami"). Altı minareli; tarihte tek cami (Mekke Mescid-i Haram'a saygısızlık iddiası tartışmalı bir hikâyedir).
Topkapı Sarayı
UNESCO Dünya Mirası. 1465'ten 1856'ya kadar 391 yıl Osmanlı imparatorluk yönetim merkezi. Harem, Kutsal Emanetler Dairesi (Hz. Muhammed'in hırkası, kılıcı, sakal-ı şerifi), Hazine (89 karat Kaşıkçı Elması), Bağdat Köşkü, padişah dairesi. Sarayburnu'nda Marmara-Boğaz-Haliç üç su kütlesinin kesiştiği noktada.
Yerebatan Sarnıcı
MS 532'de İmparator Justinianus tarafından inşa edilen yer altı su deposu; 9.800 m² alan, 336 sütun. Roma'dan toplanan devşirme sütun başlıkları arasında ters Medusa başları (mistik). Sultanahmet meydanına yakın. 2022'de büyük restorasyon sonrası modern aydınlatma ile tekrar açıldı.
Süleymaniye Camii
UNESCO Dünya Mirası. Mimar Sinan'ın 1557'de tamamladığı, kendi 'kalfalık eserim' dediği yapı. Kanuni Sultan Süleyman'ın türbesi, Hürrem Sultan türbesi, medrese, darüşşifa, hamam, imaret. Haliç-Boğaz-Marmara'ya hâkim tepesinden İstanbul'un en güzel panoraması. Mimar Sinan'ın türbesi de civarda.
Kapalıçarşı
1461'de Fatih Sultan Mehmed döneminde inşaata başlandı; bugün 64 sokak, 4.000+ dükkân, 22 kapı. Dünyanın en eski kapalı çarşılarından. Altın, halı, deri, baharat, antika ana ürünler. İç Bedesten (Cevahir Bedesteni) en eski bölüm; 1894 depremi sonrası restore edildi.
Mısır Çarşısı (Baharat Çarşısı)
1664'te Hatice Turhan Sultan tarafından Yeni Camii külliyesinin parçası olarak yaptırıldı. L şeklinde, 6 kapı, 88 dükkân. Baharat, kuruyemiş, lokum, çay, peynir merkezi. Eminönü'nde, Galata Köprüsü'nün hemen yanında.
Galata Kulesi
1348'de Cenova kolonisi tarafından gözetleme kulesi olarak inşa edildi (Christea Turris). Yüksekliği 67 m. Çeşitli dönemlerde gözetleme, yangın gözcü, hapishane görevleri yaptı. 2020 restorasyonu sonrası seyir terası ve müze. Beyoğlu Galata mahallesinde, Haliç ve Sultanahmet panoraması.
Dolmabahçe Sarayı
Sultan Abdülmecid'in 1843-1856 arasında Karabet Balyan'a inşa ettirdiği barok-rokoko-neoklasik sentez saray. Topkapı'nın yerini aldı. 285 oda, 46 salon, 4,5 ton avize. Atatürk burada vefat etti (10 Kasım 1938, 09:05; saat hâlâ duruyor). Beşiktaş, Boğaziçi kıyısı.
Kız Kulesi (Üsküdar)
Üsküdar açıklarında küçük adacıkta. Bizans döneminden beri (MÖ 4-5. yy gümrük kulesi olarak kullanıldığı sanılır) çeşitli işlevlerle. Bugünkü yapı 1830 II. Mahmud onarımıdır. 2021-2024 büyük restorasyon sonrası yeniden ziyarete açıldı; küçük tekneyle gidilir.
Boğaziçi & 15 Temmuz Şehitler Köprüsü
30 km uzunluğunda, Karadeniz-Marmara arası dar deniz. 1973'te açılan ilk Boğaz Köprüsü (eski adı Boğaziçi Köprüsü, 2016'da 15 Temmuz Şehitler Köprüsü). Boğaziçi vapuru turu klasik İstanbul deneyimidir; Eminönü-Anadolu Kavağı 1,5-2 saat. Sahil semtleri: Bebek, Arnavutköy, Ortaköy, Kuzguncuk, Çengelköy.
Rumelihisarı
Fatih Sultan Mehmed'in İstanbul fethinin son hazırlığı olarak 1452'de 4 ayda inşa ettirdiği Boğaz kalesi. Karşıdaki eski Anadoluhisarı (1394, Yıldırım Bayezid) ile birlikte Boğaz'ı kapatarak Bizans'a Karadeniz desteğini kesti. Sarıyer ilçesi, Boğaz'ın en dar noktasında (~700 m).
Eyüp Sultan Camii
Hz. Muhammed'in mihmandarı Ebu Eyyub el-Ensari'nin (Eyüp Sultan, MS 670 İstanbul kuşatması sırasında şehit) türbesi etrafında 1458'de Fatih döneminde inşa edilen Osmanlı'nın ilk büyük camii. İslam coğrafyasının önemli ziyaret noktalarından. Eyüp ilçesinde, Haliç'in başında. Pierre Loti tepesi yakınında.
İstiklal Caddesi & Taksim
Beyoğlu'nun 1,4 km'lik kalbi. Tarihî kırmızı tramvay (1875'ten beri), Çiçek Pasajı (1876, eski Cite de Pera), Galatasaray Lisesi, Pera Müzesi, eski Cenova-Latin-Levanten yapıları. Taksim Cumhuriyet Anıtı (1928, Pietro Canonica) batı ucunda. Akşam alabildiğine canlı sokak hayatı.
Adalar (Büyükada)
Marmara'da 9 ada (4 büyük + Sedef + 4 küçük); Büyükada en büyüğü 5,4 km². Motorlu araç yasağı; elektrikli araç ve bisiklet. 1923 öncesi Rum-Ermeni-Yahudi-Levanten cemaatlerinin sayfiyesi; ahşap köşkler, çam ormanları, manastırlar (Aya Yorgi, Aya Triada). Kabataş veya Bostancı'dan vapur ~1,5-2 saat.
Beylerbeyi Sarayı
Boğaziçi Anadolu yakası, Beylerbeyi'nde Sultan Abdülaziz tarafından 1865'te yazlık saray olarak inşa edildi. Mimar Sarkis Balyan. Avrupa hükümdarlarının (Avusturya İmparatoriçesi Elisabeth, Fransız İmparatoriçesi Eugénie) ağırlandığı saray. Boğaz Köprüsü'nün hemen altında.
İstanbul'un İlçe ve Kasabaları
Fatih (Sultanahmet, Eminönü, Süleymaniye)
Tarihî yarımada; UNESCO Dünya Mirası alanlarının çoğu burada. Ayasofya, Sultanahmet Camii, Topkapı, Yerebatan, Süleymaniye, Kapalıçarşı, Mısır Çarşısı, Eminönü iskelesi, Galata Köprüsü güney ucu. Türk-İslam ve Bizans katmanları.
- Ayasofya + Sultanahmet Camii + Topkapı (UNESCO)
- Yerebatan + Hipodrom dikilitaşları
- Süleymaniye + Mimar Sinan türbesi
- Kapalıçarşı + Mısır Çarşısı
Beyoğlu (Galata, Taksim, İstiklal)
Avrupa yakasının modern kalbi. Galata Kulesi, İstiklal Caddesi, Çiçek Pasajı, Pera Müzesi, Cumhuriyet Anıtı (Taksim). 19-20. yy Levanten-Cenova-Latin yapıları. Akşam hayatı, sanat galerileri, butik dükkânlar.
- Galata Kulesi
- İstiklal Caddesi + tarihî tramvay
- Çiçek Pasajı
- Pera Müzesi
Beşiktaş (Dolmabahçe, Ortaköy)
Boğaziçi kıyısı, Avrupa yakası. Dolmabahçe Sarayı, Yıldız Sarayı, Ortaköy Mecidiye Camii (Boğaz manzarası en güzel), Çırağan Sarayı (otel), Beşiktaş Çarşısı.
- Dolmabahçe Sarayı (Atatürk son evi)
- Ortaköy Camii + Boğaz Köprüsü
- Yıldız Parkı ve Sarayı
- Çırağan Sarayı (lüks otel)
Sarıyer (Rumelihisarı, Bebek, Boğaz Ucu)
Avrupa yakasının kuzey ucu, Boğaz'ın Karadeniz'e açıldığı bölge. Rumelihisarı, Bebek koyu, Arnavutköy, Tarabya, Yeniköy yalıları. Belgrad Ormanı bu ilçede.
- Rumelihisarı (1452)
- Bebek koyu
- Belgrad Ormanı
- Yalı kapısı (Tarabya, Yeniköy)
Üsküdar
Anadolu yakası, Boğaz'ın güney ucunda. Kız Kulesi açıkları, Mihrimah Sultan Camii (Mimar Sinan, 1547), Çinili Camii, Kuzguncuk-Çengelköy yalıları. 'İstanbul'un manevi yakası' kabul edilir; tekkeler, türbeler.
- Kız Kulesi (açıkta)
- Mihrimah Sultan Camii (Mimar Sinan)
- Kuzguncuk + Çengelköy
- Beylerbeyi Sarayı
Kadıköy
Anadolu yakasının modern kalbi; eski Khrysopolis (Bizans). Moda sahili, Kadıköy Salı pazarı, Bahariye Caddesi, eski balık halı, Eminönü vapuru. Boğa heykeli ikonik.
- Moda sahili
- Kadıköy Salı pazarı
- Bahariye Caddesi
- Boğa heykeli + balık tezgâhları
Eyüpsultan
Haliç'in yukarı ucu. Eyüp Sultan Camii (Osmanlı'nın ilk büyük camii, 1458), Pierre Loti tepesi (Haliç panoraması), tarihî mezarlık. İslam coğrafyasının önemli ziyaret merkezlerinden.
- Eyüp Sultan Camii ve türbesi
- Pierre Loti tepesi
- Eyüp tarihî mezarlık
- Haliç manzarası
Adalar
Marmara'da 9 ada (4 büyük + Sedef + 4 küçük); resmi ilçe. Büyükada (en büyük), Heybeliada, Burgazada, Kınalıada. Motorlu araç yasağı, elektrikli araç var. Çam ormanları, ahşap köşkler, manastırlar.
- Büyükada Aya Yorgi tepesi
- Heybeliada Ruhban Okulu
- Burgazada Sait Faik Müzesi
- Kınalıada Levanten köşkleri
Beykoz
Anadolu yakasının kuzey ucu, Karadeniz'e bakan ilçe. Beykoz Çubuklu Yoğurdu (CGİ), Anadolu Hisarı (1394), Anadolu Kavağı (Boğaziçi vapuru son durağı), Polonezköy.
- Anadolu Hisarı (1394)
- Beykoz Çubuklu Yoğurdu (CGİ)
- Anadolu Kavağı + Yoros Kalesi
- Polonezköy doğa
Kâğıthane
Haliç'in iç ucundaki tarihî 'Sa'd-âbâd' bölgesi; III. Ahmed döneminde lale devri eğlence merkezi (1718-1730). Bugün modern iş ve konut alanları, Kâğıthane Deresi yürüyüş yolu.
- Sa'd-âbâd Lale Devri kalıntıları
- Kâğıthane Deresi yürüyüşü
- Modern iş bölgesi
İstanbul'da Ne Yenir?
Boğaz Lüferi
CGR İşaretiCoğrafi işaret · İstanbul Boğazı
Türk Patent Coğrafi İşaretli. Boğaziçi'nin sonbahar-erken kış (eylül-aralık) sezonunda yakalanan lüfer (Pomatomus saltatrix). 'Çinekop' (küçük), 'lüfer' (orta), 'kofana' (büyük) terminoloji. Mangalda kömürde + tuz + limon. İstanbul deniz mutfağının zirvesi.
Beykoz Çubuklu Yoğurdu
CGR İşaretiCoğrafi işaret · Beykoz/Çubuklu
Türk Patent Coğrafi İşaretli. Beykoz/Çubuklu sırtlarında yetişen mandıra ineklerinin sütünden geleneksel mayalama; tabakta dilimli, yağ tabakası kalın. Özellikle Boğaz'ın sabah kahvaltısının demirbaşı.
Eminönü Balık Ekmek
Sokak lezzeti · Eminönü
Eminönü ve Karaköy iskelelerinde tekne mutfaklarında pişen taze uskumru/palamut/lüfer + soğan + maydanoz + sumak + ekmek. İstanbul'un ikonik sokak yiyeceği; ucuz, hızlı, otantik. Akşamları daha lezzetli.
İstanbul Midye Dolma
Sokak lezzeti · İstanbul
Tezgâhta servis yapılan kıymalı pirinç dolgulu midye; üzerine limon. Beyoğlu, Kadıköy, Eminönü sokaklarında 24 saat. 1980'ler sonrası İstanbul sokak kültürünün simgesi.
Hacı Bekir Lokumu
Tatlı · Bahçekapı/Eminönü (1777)
Ali Muhiddin Hacı Bekir 1777'de Bahçekapı'da açtığı lokum dükkânı bugün hâlâ aynı sokakta açıktır; dünyanın en eski faal şekercilerinden. Sade, fıstıklı, gül, mastiklı çeşitleri.
Tarihî Kandilli Kaymağı
Kahvaltı · Kandilli/Üsküdar
Üsküdar Kandilli'de manda sütünden eski usul kaynatılarak yapılan kalın yağlı kaymak. Bal + kaymak ekmek üzerinde geleneksel. Boğaziçi sabah kahvaltısının zirvesi.
Kuru Fasulye + Pilav (Süleymaniye)
Ana yemek · Süleymaniye
Süleymaniye Camii civarındaki Kanaat Lokantası ve diğer tarihî esnaf lokantaları. Kömürde pişmiş kuru fasulye + pilav + turşu. Esnaf öğle yemeğinin İstanbul versiyonu.
Kokoreç (Beyoğlu Sokakları)
Sokak lezzeti · İstanbul
Kuzu bağırsağının özel ızgarada saatlerce pişirildiği baharatlı sokak yiyeceği; ekmek arası + sumak + maydanoz + biber. Beyoğlu Çiçek Pasajı civarı tarihî kokoreççiler.
Boza (Vefa)
İçecek · Vefa/Fatih (1876)
Vefa Bozacısı 1876'dan beri aynı sokakta açık. Darı veya buğday fermantasyonundan kalın, ekşimsi-tatlı içecek; üzerine tarçın + leblebi. Kış akşamlarının demirbaşı.
Yöresel lezzetleri tadabileceğin spesifik mekanları bu sayfada listelemiyoruz; yerel tercihler değişkendir, gerçek deneyim için bölge esnafına sormak en iyisi.
Hangi Ay Ne Yapılır?
Akdeniz ile Karadeniz iklimleri arasında geçiş; Marmara mikroklimasında dört mevsim belirgin. Yazlar ılıman-sıcak (28-32°C), kışlar serin yağışlı (5-10°C), ara mevsimler en güzel. Boğaz akışı şehrin nemini yumuşatır.
Ocak
3-9°C, yağışlı/kar olasıKapalı mekân ziyaretleri (müzeler, hamam, çay bahçeleri); yılbaşı sonrası şehir sakin. Boza içme mevsimi.
Şubat
3-10°C, soğukKar ihtimali; Sultanahmet karda fotoğrafa müsait. Tarihî hamamlar (Çemberlitaş, Cağaloğlu) ısınır.
Mart
6-13°C, baharErguvan ağaçları çiçek açar (mart sonu). Boğaz turu yavaş yavaş güzelleşir.
Nisan
9-17°C, en güzelErguvan + lale festivali. Emirgan ve Gülhane parklarında lale denizi. İstanbul'un en güzel ayı.
Mayıs
13-22°C, idealAdalar sezonu açılır. Boğaz turu zirvesi. Sokak kafeleri, açık hava.
Haziran
18-26°C, sıcak ama uygunMüze geceleri başlar (yaz akşamları). Beyoğlu sokak hayatı zirvede.
Temmuz
21-29°C, yazAdalar dolu; Beykoz-Şile-Ağva sahilleri yoğun. Tarihî yarımada öğleyin sıcak; sabah erken/akşam.
Ağustos
21-29°C, yaz devamŞehir tatildeyken sokakları daha sakindir. Boğaz tekne turları gece zirvede.
Eylül
17-25°C, sonbaharLüfer sezonu başlar; Boğaz balık restoranları zirve. Adalar sakinleşir.
Ekim
13-20°C, en güzel sonbaharSarıyer Belgrad Ormanı altın. Lüfer + rakı sezonu. Bienal etkinlikleri (her 2 yılda bir).
Kasım
8-14°C, yağışlıKapalı mekân turistik en sakin ay. Müzeler, saraylar rahat.
Aralık
5-11°C, yağışlı/karlıYılbaşı dekorasyonu Beyoğlu/İstiklal'i süsler. Boza + sıcak salep.
Festivaller & Anmalar
İstanbul Lale Festivali
2005'den beriEmirgan, Gülhane ve Sultanahmet parklarında 30+ tür lale 4-5 milyon adetle Nisan'da boy gösterir. Türk milli çiçeği lalenin İstanbul kökenli olduğu hatırlatılır (lale 16. yy'da Türkiye'den Hollanda'ya gitti).
İstanbul Bienali
1987'den beriİKSV (İstanbul Kültür Sanat Vakfı) düzenlediği uluslararası çağdaş sanat bienali; 1987'den beri 2 yılda bir. Eski Galata Rum İlkokulu, Antrepo No. 5, Pera Müzesi gibi mekânlarda.
İstanbul Müzik Festivali
1973'den beriİKSV İstanbul Müzik Festivali 1973'ten beri klasik müzik dünyasının en saygın etkinliklerinden. Hagia Eirene (Aya İrini), Atatürk Kültür Merkezi (AKM), Süreyya Operası mekânlarında.
Caz Festivali (İstanbul Caz)
1994'den beriİKSV Caz Festivali 1994'ten beri her yıl temmuzda; uluslararası caz solistleri ve toplulukları, Cemil Topuzlu Açık Hava Tiyatrosu (Harbiye), Volkswagen Arena.
İstanbul'a Nasıl Gidilir?
Havalimanı
İstanbul Havalimanı (IST) + Sabiha Gökçen (SAW) (IST / SAW): IST Sultanahmet'e ~50 km Avrupa, SAW Anadolu yakasına ~40 km. IST 2018'de açıldı, dünyanın en büyük havalimanlarından; SAW Anadolu yakası alternatif. Metro/havaş bağlantıları her ikisinde.
Otobüs
Esenler ve Harem otogarları. İstanbul tüm Türkiye otobüs ağının merkezi; özellikle gece otobüsleriyle her şehre.
Tren
Marmaray (deniz altı tüpü) İstanbul'un en hızlı ulaşımı; Kazlıçeşme'den Söğütlüçeşme'ye 2 dakikada Boğaz altı. Halkalı YHT istasyonu Ankara/Konya/Sivas yüksek hızlı tren. Sirkeci tarihî gar Marmaray'a entegre.
Feribot
Şehir hatları Vapurları + İDO. Eminönü-Kadıköy 20 dk, Beşiktaş-Üsküdar 15 dk, Boğaz turu Eminönü-Anadolu Kavağı 1,5 saat. Vapur İstanbul'un en güzel ulaşım aracıdır.
Şehir İçi
Metro + Tramvay + Otobüs + Vapur + Marmaray ortak İstanbulkart. Sultanahmet-Kabataş tramvayı T1; Yenikapı-Hacıosman M2; Marmaray her 5 dakikada. Trafik İstanbul'un en büyük sıkıntısıdır; toplu taşıma + vapur kombosu en akıllı.
İstanbul'u Kaç Günde Gezeyim?
Bir Günde İstanbul Özü: Sultanahmet + Boğaz
Geçişte 1 gün
Ayasofya + Sultanahmet Camii
Ayasofya (537) + Sultanahmet Camii (1616). İki yapı arasında 5 dk yürüyüş; aynı meydan, 1.000 yıl arayla iki başyapıt. Hipodrom dikilitaşları fotoğraf molası.
Yerebatan Sarnıcı
MS 532 yer altı Roma sarnıcı. 336 sütun, ters Medusa başları; Sultanahmet meydanına 100 m.
Topkapı Sarayı (kısa tur)
Sarayburnu'nda 3 saat ideal, ama hızlı tur 1 saatte: Kutsal Emanetler + Hazine + Bağdat Köşkü.
Öğle: Süleymaniye Kanaat
Tarihî esnaf lokantasında kuru fasulye + pilav + turşu; Süleymaniye Camii külliyesinin altında.
Boğaz Vapuru (Eminönü-Üsküdar-Beşiktaş)
Şehir hatları vapuruyla iki kıta arasında. Eminönü iskelesi, çay, simit, deniz manzarası; Türkiye'nin en demokratik turizm aracı.
Galata Kulesi gün batımı + İstiklal akşam
Galata Kulesi'nden gün batımı; aşağı inip İstiklal Caddesi'nde tarihî tramvay + Çiçek Pasajı. Akşam yemeği Beyoğlu'nda.
Üç Günde İstanbul Özet: Tarih + Boğaz + Beyoğlu
Hafta sonu
Sultanahmet (Ayasofya + Sultanahmet + Topkapı + Yerebatan)
Tarihî yarımada günü tam; UNESCO alanları. Akşam Sultanahmet meydanında simit + çay.
Süleymaniye + Kapalıçarşı + Mısır Çarşısı
Süleymaniye Camii (Mimar Sinan, 1557) + Mimar Sinan türbesi; aşağı inerek Kapalıçarşı (4.000 dükkân); Mısır Çarşısı + Galata Köprüsü.
Boğaz turu (Eminönü-Anadolu Kavağı)
Şehir hatları vapuru ile 1,5 saat Boğaz turu. Anadolu Kavağı'nda Yoros Kalesi + balık öğle; dönüşte Bebek/Ortaköy iskele inişi opsiyonel.
Dolmabahçe + Beşiktaş
Dolmabahçe Sarayı (Atatürk'ün son evi); Çırağan Sarayı çevre, Beşiktaş Çarşısı.
Galata + İstiklal + Taksim
Galata Kulesi seyir + İstiklal Caddesi yürüyüşü; Çiçek Pasajı, Pera Müzesi. Taksim'de yolculuk sonu.
Bir Haftada Tam İstanbul: Katmanlı Şehir
Derinlik turu
Sultanahmet UNESCO alanı
Ayasofya + Sultanahmet + Topkapı + Yerebatan + Hipodrom. Akşam meydanda.
Süleymaniye + Çarşılar + Eminönü
Süleymaniye + Mimar Sinan türbesi + Kanaat öğle + Kapalıçarşı + Mısır Çarşısı + Galata Köprüsü.
Boğaz Turu + Sarıyer
Vapur Anadolu Kavağı'na, Yoros Kalesi öğle, dönüşte Bebek/Ortaköy. Akşam Boğaz manzaralı yemek.
Beyoğlu + Galata
Galata Kulesi + İstiklal + Pera Müzesi + Çiçek Pasajı; akşam Cihangir-Asmalımescit meyhane gezisi.
Adalar (Büyükada)
Bostancı/Kabataş'tan vapur Büyükada; 1,5 saat. Elektrikli arabayla ada turu, Aya Yorgi tepesi yürüyüşü, balık öğle.
Üsküdar + Kadıköy + Anadolu yakası
Üsküdar Mihrimah Sultan + Kız Kulesi + Beylerbeyi Sarayı + Kuzguncuk + Kadıköy Salı pazarı + Moda sahili.
Eyüp + Halıç + Pierre Loti
Eyüp Sultan Camii + Pierre Loti tepesi (Haliç panoraması). Akşam Beyoğlu son akşam yemeği; yedi gün sonunda İstanbul'un yüzeyini açtın.
Bunu Bilirsen İyi Olur
Müzekart 1 yıllık 600+ TL ama Sultanahmet'in 5 müzesini girip giriş ücretlerinin toplamını fazlasıyla çıkarır; kart Topkapı + Ayasofya + Sultanahmet civarındaki müzelerin tümünde geçerli.
Sultanahmet meydan kalabalığından kaçmak için sabah 8:30'da gel; Ayasofya 9'da, Sultanahmet 8:30'da açılır. Cuma namazı saatlerinde Sultanahmet ibadete kapatılır (yaklaşık 12:30-14:00).
Boğaz vapuru turu için Eminönü iskelesi 11:00 ve 13:00 hattını seç; 2 saatlik tam tur. Anadolu Kavağı'nda 1 saat duraktan sonra dönüş; toplam 4-5 saat.
Adalar Büyükada için Bostancı (Anadolu) vapuru daha hızlı (~1 saat); Kabataş (Avrupa) ~1,5 saat. Yaz haftasonu vapurları çok dolu; sabah erken çık.
Kapalıçarşı'da fiyat kesin sabit değil; pazarlık doğal; halı, deri, antika alımında %30-50 indirim aralık olağan. Lokum-baharat-altın daha az pazarlıklı.
Boğaz Lüferi sezonu Eylül-Aralık; en taze Bebek-Arnavutköy-Sarıyer balık restoranları. Lüfer dışında uskumru/palamut da güzel (mevsimine göre).
Tarihî Çemberlitaş Hamamı (Mimar Sinan, 1584) veya Cağaloğlu Hamamı (1741) tipik İstanbul deneyimi; Türkler ve turistler ayrı bölümler, 2 saat ayır.
Marmaray Boğaz altı tüpü 5 dakikada Avrupa-Anadolu; trafik durduğunda en hızlı ulaşım. Vapur ise en keyifli ulaşım, 5-10 lirayla deniz havası.
İstanbul'da 3 günden az kalma; Sultanahmet + Boğaz + Beyoğlu için minimum 3 tam gün. Bir hafta ideal, 10 gün lüks.
Yaz aylarında öğle 12-15 arası Sultanahmet'te güneş yakıcı; müze ve cami iç ziyaretlerini bu saate denk getir, dış meydanları sabah/akşam gez.
İstanbul Hakkında Kısa Notlar
İstanbul iki kıtanın üzerinde tek metropol; plaka 34, ~16 milyon nüfus, 39 ilçe (15 Avrupa + 24 Anadolu).
MS 330'da Konstantin "Yeni Roma" ilan etti; MS 1453'te Fatih Sultan Mehmed fethetti. Roma + Bizans + Osmanlı 3 imparatorluğun başkenti.
Ayasofya (537) bin yıl dünyanın en büyük kilisesi; kubbe çapı 31 m, yükseklik 56 m.
Topkapı Sarayı 391 yıl Osmanlı yönetim merkezi (1465-1856); bugünün müzesinde Hz. Muhammed'in hırkası, kılıcı, sakal-ı şerifi.
Boğaziçi 30 km uzun, en dar 700 m; 3 köprü + Marmaray deniz altı tüpü.
UNESCO Dünya Mirası 1985; "İstanbul'un Tarihi Alanları"; Sultanahmet + Süleymaniye + Zeyrek + Theodosius Surları.
Komşu İller
Rehber Arşivimiz
İstanbul İle İlgili Özlü ve Güzel Sözler
Uzun araştırmalarımız sonrasında İstanbul ile ilgili söylenmiş en güzel İstanbul Özlü Sözlerine bu kısımda sizler için derledik. TatilRehberi.org adresimizde İstanbul ile ilgili en değerli bilgileri her zaman sizler için paylaştık ve zaman buldukça da paylaşıyoruz. Aşağıdaki kısımdan derlediğimiz sözlere ulaşabilirsiniz. Yeni sözler buldukça liste kendi kendine gelişecektir. İstanbul İle İlgili Özlü Sözler “Sana dün bir […]
İstanbul Anadolu Yakası Gezilecek 20 Yer
İlginç bir bilgiyle yazıya başlamak istiyorum. İstanbul Türkiye Cumhuriyeti‘nin ilk yıllarında 2 ayrı şehirdi. Avrupa Yakası‘nın adı İstanbul iken, Anadolu Yakası’nın adı ise Üsküdar’dı. Yani; Kadıköy ve diğer semtler Üsküdar‘a bağlıydı. Bizde bu konumuzda eski adı Üsküdar, şimdi ise İstanbul Anadolu Yakası’nda bulunan ve mutlaka görmeniz gereken yerlere değineceğiz. Üsküdar – Kız Kulesi Anadolu yakasında […]
Yaşlı Şehir İstanbul
İstanbul. Dünya’nın en büyük iki medeniyetinin başkenti Azeri yazarın dediği gibi dünya tek devlet olsa başkenti İstanbul olurdu. Sadece ismiyle bir roman, dünyada en fazla rengi içerisinde barındıran olabildiğince insancıl bir şehir. İstanbul’a daha iyi bir yaşam için gelen milyonlarca insan sayesinde Türkiye’nin en fazla göç alan şehri konumundadır. Bu göç alma nedenlerinin başında elbette […]
İstanbul Boğazı: Semt Semt Boğaz Gezisi Rehberi
İstanbul'da Yapılması Gereken 5 Şey
Kız Kulesi Efsanesi: Anlatılan Kule Beyşehir’dedir, İstanbul’daki Değil
İstanbul Hakkında Merak Edilenler
İstanbul'da kaç gün geçirmek gerekir?
+
Sultanahmet özet için 1 gün asgari ama yetersiz. Sultanahmet + Beyoğlu + Boğaz turu için 3 gün ideal. Üsküdar-Kadıköy-Eyüp-Adalar dahil tam tur için 7 gün gerek. İstanbul'un derin katmanlarını sabırla dolaşmak isteyene 10-14 gün önerilir. Şehir 'yüzeyden geçilmez', sabırla açılır.
Hangi havalimanını kullanmalıyım: IST mi SAW mı?
+
İstanbul Havalimanı (IST, 2018'de açıldı) Avrupa yakasında, Sultanahmet'e ~50 km: uçuş ağı geniş ama merkeze uzak. Sabiha Gökçen (SAW) Anadolu yakasında, Kadıköy'e ~30 km; daha küçük ama Anadolu yakası konaklamasına uygun. Metro, Havaş, taksi seçenekleri ikisinde de mevcut. Tarihî yarımada (Sultanahmet) ziyaret odaklı IST, Kadıköy/Adalar yönlü konaklama SAW.
Ayasofya cami mi, müze mi? Girmek için ne lazım?
+
2020'den itibaren cami statüsünde. Ziyaret ücretsiz; namaz saatleri dışında turist ziyareti yapılır. 2024'te yukarı galeri Bizans mozaiklerine yönelik bir bölüm 'müze' olarak ayrıldı (ücretli giriş). Cuma namazı saatlerinde tüm yapı ibadete kapatılır.
Topkapı Sarayı için ne kadar ayırmalıyım?
+
Tam ziyaret 3-4 saat. Harem ayrı bilet (önemli ziyaret); Kutsal Emanetler Dairesi, Hazine, Bağdat Köşkü öncelikli alanlar. Sabah erken (9:00) gelin, kalabalık öncesi gez. Salı kapalı. Topkapı + Ayasofya + Sultanahmet aynı gün ama yorucu; ikisini paylaştır 2 güne.
Boğaz turu nasıl yapılır?
+
En klasik: Eminönü'nden Şehir Hatları vapuru ile Anadolu Kavağı'na (1,5 saat tek yön, 1 saat durak, 1,5 saat dönüş = 4-5 saat). Daha kısa turlar (Bebek-Bebek, 1 saat) özel teknelerle de var. Bilet İstanbulkart ile alınabilir. Önerilen sefer 11:00 veya 13:00.
Adalar nasıl gezilir, ne zaman gidilir?
+
Bostancı (Anadolu) veya Kabataş (Avrupa) iskelesinden vapur. Büyükada en yoğun, Heybeliada'da daha sakin. Motorlu araç yasak; elektrikli araç + bisiklet + yürüyüş. Mayıs-Eylül en uygun. Yaz haftasonu çok kalabalık; sabah erken çıkın. Bir günde 1-2 ada görülür.
İstanbul'da en güzel manzara nereden?
+
Galata Kulesi (Avrupa yakası, Haliç + Sultanahmet + Boğaz panoraması), Süleymaniye Camii bahçesi (Haliç + Boğaz), Pierre Loti tepesi (Eyüp, Haliç boyu), Çamlıca Tepesi (268 m, 360° tam panorama), Üsküdar sahili (gün batımında Sultanahmet silüeti). Hepsi ayrı saat ve mevsimde güzel.
İstanbul'da güvenlik nasıl?
+
Genel olarak güvenli; turistik bölgelerde standart şehir önlemleri yeterli. Cüzdan/telefon koruyun (kapkaç ihtimal kalabalık ulaşımda). Gece geç saatlerde tek başına kuytu sokakta yürümeyin. Taksiler için meterli olduğunu doğrulayın veya BiTaksi/Uber kullanın. Tüm tarihî alanlar polis denetiminde.
Kaynaklar & Atıflar
- [1]UNESCO Dünya Mirası; İstanbul'un Tarihi Alanları
- [2]Wikipedia; İstanbul
- [3]Wikipedia; Ayasofya
- [4]Wikipedia; Sultan Ahmet Camii
- [5]Wikipedia; Topkapı Sarayı
- [6]Wikipedia; Süleymaniye Camii
- [7]Wikipedia; Yerebatan Sarnıcı
- [8]Wikipedia; Kapalıçarşı
- [9]Wikipedia; Galata Kulesi
- [10]Wikipedia; Dolmabahçe Sarayı
- [11]Wikipedia; Boğaziçi (İstanbul Boğazı)
- [12]Wikipedia; Konstantinopolis Tarihi
- [13]Wikipedia; İstanbul'un Fethi (1453)
- [14]Türk Patent; Boğaz Lüferi CGİ
- [15]İstanbul Büyükşehir Belediyesi
- [16]Müzeler Genel Müdürlüğü; İstanbul Müzeleri
Bu sayfadaki tarih, nüfus ve UNESCO referansları yukarıdaki kamuya açık kaynaklarla doğrulanmıştır. Restoran, otel veya işletme adı barındırmıyoruz; gerçek deneyim için yerel rehbere danışın.