Kapalıçarşı

Kapalıçarşı’yı bir alışveriş yeri olarak gezerseniz kalabalık, pahalı ve yorucu bulursunuz. Bir şehir olarak gezerseniz; ki öyledir; altmışı aşkın sokağı, hanları, çeşmeleri, mescitleri ve kendi polis karakolu olan bir kasaba içinde yürüdüğünüzü fark edersiniz. Fatih Sultan Mehmed’in 1461’de yaptırdığı iki bedestenin çevresine yüzyıllar içinde eklenen sokaklarla bugünkü hâlini almış; depremler ve yangınlardan sonra defalarca onarılmış ama hiç kapanmamıştır. Dünyanın en eski üstü kapalı çarşılarından biridir ve hâlâ bir çarşı gibi çalışır, bir müze gibi değil.

Neden yolunuzu değiştirmeye değer?

Çarşının çekirdeği İç Bedesten’dir (Cevahir Bedesteni). Kalın duvarları, kubbeleri ve demir kapılarıyla çarşının en eski bölümüdür; eskiden en kıymetli malların; mücevher, silah, el yazması: saklandığı kasa gibi bir yerdi. Bugün antikacıların toplandığı bu bölümde çarşının uğultusu kesilir; tavana bakın, kubbelerin orijinal olduğunu görürsünüz. Çarşıya açılan hanlar; Zincirli Han, Sandal Bedesteni, Cebeci Han: avlulu, iki katlı yapılardır ve zanaatkârların hâlâ çalıştığı atölyeleri barındırır; kapıları açıktır, girin.

Kalpakçılar Caddesi kuyumcuların vitrin sokağıdır; Beyazıt’tan Nuruosmaniye’ye uzanan bu ana eksen çarşıyı boydan boya keser ve kaybolduğunuzda size yol gösterir. Halıcılar, dericiler, bakırcılar kendi sokaklarında kümelenmiştir; Osmanlı çarşı düzeninin meslek gruplarına göre sokak ayırma alışkanlığı hâlâ okunur.

Gidince ne bulursunuz?

Hafta içi sabah saatlerinde esnaf kepenk açar, çarşı henüz dolmamıştır; en iyi zaman budur. Cumartesi öğleden sonra ana caddede yürümek zorlaşır. Pazar günü ve dinî bayramlarda çarşı tamamen kapalıdır; bunu bilmeden gelen az değildir. Pazarlık çarşının dilidir; ilk söylenen fiyat bir açılıştır, kabalık etmeden düşürmek beklenir. Kahve içmek isterseniz han avlularındaki ve ara sokaklardaki eski kahvehaneler, ana caddedeki turistik kafelerden hem daha ucuz hem daha gerçektir.

Kime göre?

İstanbul’a ilk gelen için Sultanahmet-Kapalıçarşı-Mısır Çarşısı üçlüsü vazgeçilmezdir; Beyazıt’tan girip Nuruosmaniye’den çıkarak Sultanahmet’e yürünür. Kalabalıktan bunalan biri için ana cadde değil, hanlar ve İç Bedesten doğru rotadır. Ciddi alışveriş; halı, altın, deri: için önce fiyat karşılaştırmadan karar vermeyin; çarşı büyüktür ve aynı ürün iki sokak ötede farklı fiyattadır.