İstanbul → Çanakkale

Tekirdağ'a vardık. Marmara'nın kuzey kıyısında uzanan bu Trakya il merkezi, 2022 nüfusu 105.000 civarında. Antik adı Bisanthe, Bizans döneminde Rodosto olarak biliniyordu. Tekirdağ'ın yöresel imzası iki yanlıdır: rakı üretimi (Türkiye'nin en büyük rakı fabrikalarından biri burada) ve Tekirdağ köftesi; kuzu eti, kuyrukyağı ve baharatlarla yapılan yöresel köfte, Türkiye'nin coğrafi işaretli ürünlerinden. Burada kısa bir öğle molası yeterli; sahil bulvarında deniz manzarasında yemek, ardından Gelibolu Yarımadası'na devam. Şehirde Sokollu Mehmet Paşa Camii (1554, Mimar Sinan) kısa bir bakış için durmaya değer; Macar Müzesi ise II. Ferenc Rakoczi'nin sürgün yıllarını anlatan ilginç bir küçük müzedir.

Eceabat'a vardık ve önümüzde Gelibolu Yarımadası uzanıyor; 1915 Çanakkale Savaşları'nın geçtiği coğrafya, Türk askeri tarihinin en kritik zaferlerinden birinin sahnesi. Savaş 18 Mart 1915 Deniz Zaferi ile başladı (Müttefik donanması Çanakkale Boğazı'nı geçemedi), 25 Nisan 1915 kara çıkarması ile İngiliz, ANZAC ve Fransız kuvvetler yarımadaya çıktı, 9 Ocak 1916 tarihinde son Müttefik kuvvet tahliye edildi. Toplam yaklaşık 500.000 ölü ve yaralı; savaş Türk-Müttefik için Pirus zaferiydi ama Mustafa Kemal'in askeri kariyerini şekillendiren olay olarak tarih yazdı. Bugün yarımada Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alanı olarak korunuyor; ana noktalar şunlar: Anzak Koyu (Anzac Cove); 25 Nisan 1915 sabahı Avustralya ve Yeni Zelanda kuvvetlerinin yanlış noktaya çıktığı plaj; Lone Pine (Çamlık); Avustralya cephesinin ana siperi; Conkbayırı; Mustafa Kemal'in efsane sözü "Ben size taarruzu emretmiyorum, ölmeyi emrediyorum" söylediği tepe; Şehitler Abidesi (1958-1960); Türk şehitleri için 41.7 metre yüksekliğindeki anıt; 57. Alay Şehitliği; Mustafa Kemal'in 25 Nisan'da Anzakları durduran 57. Alay askerleri için. Geceyi Eceabat'ta veya Çanakkale karşı yakasında geçir; sabah Çanakkale Köprüsü'nden geçeceğiz.

1915 Çanakkale Köprüsü'ndeyiz. 18 Mart 2022 tarihinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından açılan bu köprü, dünyanın en uzun asma köprüsü unvanını taşıyor: 2.023 metre ana açıklık (Japonya'nın Akashi Kaikyo köprüsünden 32 metre uzun). Toplam uzunluk 4.608 metre (yaklaşım viyadükleri dahil), tower yüksekliği 334 metre (Türkiye'nin en yüksek köprüsü), deck genişliği 45.06 metre. 6 şeritli motor yolu ve servis bantları ile O-6 otoyolu'nun ana parçası, Trakya'yı Anadolu'ya birinci kez kara yoluyla bağlar (önceden Çanakkale Boğazı sadece feribotla geçiliyordu). Köprünün adı ve simgeselliği önemli: "1915" Çanakkale Deniz Zaferi'nin (18 Mart 1915) onuruna; 2.023 metrelik açıklık Türkiye Cumhuriyeti'nin 100. yılı (2023) referansı; açılış tarihi 18 Mart Çanakkale Deniz Zaferi'nin yıldönümü. İnşaat 5 yıl sürdü (Mart 2017 - Şubat 2022), 2.5 milyar avro maliyet. Köprüden geçerken sağında Çanakkale Boğazı'nın kuzey çıkışı, solunda güney; ufukta zaman zaman gemiler görünür. Bu geçit aynı zamanda Trakya'dan Anadolu'ya kıtasal sınırı aşar; Avrupa'dan Asya'ya geçiş. 6 dakikalık bir köprü deneyimi rotanın en modern ve simgesel anıdır.

Truva'ya vardık. Karşımızda 1998'de UNESCO Dünya Mirası listesine 22. oturumda referans 849 numarayla giren antik kent uzanıyor; 9 arkeolojik katmanın birbirinin üzerine kurulduğu Hisarlık Tepesi. Troy 0 (MÖ 3.600-3.000), Troy I-V (Erken Bronz Çağı), Troy VI-VII (Geç Bronz Çağı): bu son katman Hitit kayıtlarındaki Wilusa olarak tanımlanır ve Homeros'un İlyada'sındaki Truva Savaşı'nın olası tarihsel temeli olarak kabul edilir. Troy VIII-IX (Klasik-Roma dönemi) kentin son evresidir. 1870-1890 arası Heinrich Schliemann bu höyüğü kazıp "Truva Hazinesi"ni keşfetti; ancak yöntemleri bugünkü arkeolojik standartlara uymuyordu; önemsiz gördüğü katmanları belgesiz kaldırdı. Sahanın girişinde modern bir Truva atı kopyası mevcut; bu, 2004 Brad Pitt-Orlando Bloom filmi Troya'da kullanılan tahtaattan farklı (filmdeki Çanakkale kordonunda). Kentin orijinal kalıntıları arasında kale duvarları, tapınak temelleri, Bouleuterion (meclis binası), tiyatro sayılabilir. Truva Müzesi (Troya Müzesi) sahaya 800 metre uzaklıkta Tevfikiye köyünde 2018 yılında açıldı; küp şeklindeki yer altı galerili modern bina, 40.000+ taşınabilir eserden 2.000+'sini sergiler. 1.5 saatlik bir gezi saha + müzeyi kapsar.

Vardık; Çanakkale'deyiz. İstanbul'dan Trakya'yı ve Gelibolu cephesini geçip 2.023 metre 1915 Çanakkale Köprüsü'nden Anadolu'ya geçtikten sonra UNESCO 1998 Truva'nın 9 katmanını gezerek 320 kilometrelik rotayı tamamladık. Önümüzde Çanakkale Boğazı'nın güney kıyısında uzanan liman kenti var; 2021 nüfusu 143.622. Şehrin antik adı yoktur (yörede antik kentler farklı yerlerdeydi, modern kasaba 17. yüzyılda kuruldu); adı "çanak kalesi" anlamına gelir, 17. yüzyıl sonundan itibaren ünlü olan sırlı Çanakkale seramiklerinden geliyor; "Pottery Castle" olarak Avrupa'da bilinirdi. Modern Çanakkale'nin en bilinen sembolü kordondaki Truva tahta atı; 2004 Brad Pitt-Orlando Bloom filmi Troya'da kullanılan tahta at, çekim sonrası şehre bağışlandı; bugün sahil bulvarında dim dik durur, fotoğraf çektirmek için herkes oraya yönelir. Şehrin diğer önemli yapısı Çimenlik Kalesi (1462, Fatih Sultan Mehmet); Çanakkale Boğazı'nın güney savunmasını sağlamak için inşa edilen Osmanlı kalesi, bugün Çanakkale Boğazı Komutanlığı Deniz Müzesi olarak hizmet veriyor. Çanakkale Arkeoloji Müzesi Truva, Assos ve diğer Troad bölgesi eserlerini sergiler. Geceyi kordonda geçir; akşam yemeği için yöresel Ezine peyniri ve deniz mahsulleri bölge imzasıdır.