Aksaray Gezi Rehberi
Kapadokya’nın altın kapısı olarak tabir edilen Aksaray Anadolunun tam merkezinde yer alır. Evliya Çelebi’nin “Yeşil Aksaray” olarak tabir ettiği şehir insanların tahrip etmesi sonucu şu an çölleşme ile karşı karşıya kalmış durumda.
Çiftfirik olarak tabir edilen ve Rekratör(1*) taraflarında biraz ağaçlandırmaları vardır. Belediyeler tarafından şehir ağaçlandırılsada kurak geçen yıllarda bu ağaçlandırmalar başarısızlıkla sonuçlanmış.
Selçuklu Devletinin yıkılması ile birlikte önde gelen Selçuklu kadı, komutan ve düşünürleri Aksaray’a yerleşmiş ve Karamanoglu beyliğini Selçuklu’nun devamı olarak ilan etmişlerdir. Osmanlı’yı yıllarca yoran bu beylik İstanbul’un fethiyle birlikte tüm Aksaray şuan ki İstanbul’un Aksaray semtine sürülmüş ve ilk yerleşik Türklerden olmuşlardır.
İstanbul'un Aksaray semtine adını, buradan gidenlerin verdiği anlatılır.
Bu bir rivayettir, teyit edemedik. Fatih Sultan Mehmet döneminde Karamanoğulları'nın merkezi olan Aksaray'dan İstanbul'a nüfus nakledildiği ve semtin adının buradan geldiği yaygın biçimde anlatılır. Ancak Aksaray Valiliği'nin resmî sayfalarında bu anlatıyı doğrulayan bir kayıt bulamadık. Bilgiyi metinden çıkarmıyoruz; halk anlatısı olarak değerlidir, ama “kesin tarih” diye sunmuyoruz. Resmî bir kaynak biliyorsanız bize bildirin.
Tüm halkı İstanbul’a sürülen Aksaraya zamanla Aksaray’ın köylerinden geri gelenlerle yeni bir şehir kurulmaya başlanmıştır. Fakat Osmanlı tarafından destek ve yatırım almayan şehir göçlere zorlanmış ve nüfus ve kültür bakımından gelişmesi durdurulmuştur. Aksaray’a gittiğinizde göreceksiniz ki Aksaray’da olan yatırımların neredeyse tamamı Selçuklu devleti tarafından yapılmış olduğu görülür. Selçuklu devleti mimari, devlet ve sosyal yapısını araştırmak isterseniz Aksaray sizlere tüm arşivini açaçaktır.
Aksaray 1989 yılında il olmuştur.
Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulması ile birlikte kendisinden daha küçük olan Niğde’ye bağlanmış ve 1989 yılına kadarda bağlı kalmıştır. 1989 yılında İl konumuna gelen Aksaray gelişim sürecinede 1989 yılında başlamış.
Daha fazla aksaray fotoğrafları için: Tatil Rehberi
Aksarayda Nerelere gidersiniz?
Sultanhanı
İpek Yolu güzergâhındaki Sultanhanı Kervansarayı, Anadolu Selçuklu mimarisinin en görkemli örneklerindendir. Aksaray Valiliği'nin kayıtlarına göre han 1229 yılında Anadolu Selçuklu Sultanı I. Alâeddin Keykubad tarafından yaptırılmış, 1278'de II. Gıyaseddin Keyhüsrev tarafından genişletilmiştir.
Yapı yazlık ve kışlık bölümlerden oluşur; geometrik bezemeli taç kapısı, avlusundaki kervan alanları, tonozlu odalar, iki hamam ve depolarıyla bir kervansarayın nasıl işlediğini yerinde gösterir. Aksaray merkeze yakındır ve gezisi kısa sürer.
“Türkiye'nin en büyük hanı” iddiası: Bu yazının eski hâlinde, Sultanhanı ilçesinde görülen bir tabeladan aktarılan bu iddia için yazarımız zaten “bilinmez” demişti; doğru tutum. Biz de Aksaray Valiliği'nin resmî sayfasına baktık: “en büyük” ifadesi geçmiyor, yalnızca yapım ve genişletme tarihleri veriliyor. İddiayı kaldırmıyor ama doğrulanmış gibi de sunmuyoruz.
Ihlara ve Selime
Kapadokya denince akla Nevşehir gelir; oysa Ihlara ve Selime, Aksaray'ın Güzelyurt ilçesine bağlı birer kasabadır. Yani Kapadokya'nın batı kanadı Aksaray sınırları içindedir.
Ihlara Vadisi, Ihlara'dan Selime'ye kadar 14 kilometre boyunca uzanır. Vadi boyunca Hristiyanlığın ilk yıllarından kalma, kayalara oyulmuş fresklı kiliseler ve yerleşimler sıralanır. Yeşilliği ve suyu sayesinde çevresindeki bozkırla tam bir tezat oluşturur; vadiye indiğinizde iklim bile değişmiş gibi gelir.
Bu bölgeyi ayrıntısıyla anlattığımız yazı: Güzelyurt'un kiliseleri, yeraltı şehirleri, Kapadokya Krallığı dönemi ve 1924 mübadelesi için Batı Kapadokya - Aksaray / Güzelyurt Gezilecek Yerler yazımıza bakın. Ihlara ve Selime oraya bağlıdır.
Ulu Cami ve Eğri Minare
Her şehirde bulunan Ulu Cami’den bir tanede Aksaray’da vardır. Yapımından bu yana bin yıl geçmesine ragmen hala Aksaray’da daha büyük bir cami yapılamamış ve Aksaray’ın en büyük camisi olma özelliğini korumuştur.
Eğri Minare ise Selçuklu zamanında yapılan bir minarenin eğik bir konuma gelmesiyle oluşmuştur. Yanında hatırladığım kadarıyla selimiye camisi olan Eğri Minare’de görülmeye değer bir şekil sunuyor sizlere.
Tuz Gölü
Tuz Gölü, Aksaray'ın en bilinen doğal değeridir ve rakamları çarpıcıdır. Çevre Bakanlığı kayıtlarına göre Türkiye'nin ikinci büyük gölü ve dünyanın en tuzlu ikinci gölüdür; tek başına Türkiye'nin tuz ihtiyacının yaklaşık %70'ini karşılar. Tuz, havuz sistemiyle güneşte buharlaştırılarak elde edilir; göl kıyısındaki o beyaz tabakalar budur.
Gölün ikinci hikâyesi kuşlardır: burası flamingoların Türkiye'deki en önemli üreme alanıdır; kolonilerde 5–6 bin yuva sayılabilmektedir. Alanda 85 kuş türü, 15 memeli türü ve 38 endemik bitki türü kayıtlıdır.
Bu nedenlerle Tuz Gölü Özel Çevre Koruma Bölgesi ilan edilmiştir ve UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi'ndedir. Ankara, Konya ve Aksaray sınırlarına yayılır.
Ziyaret: Gölün en etkileyici hâli gün batımıdır; ufuk çizgisi kaybolur, yer ile gök aynı beyazda birleşir. Fotoğrafçıların “aynada yürümek” dediği etki için ince bir su tabakası gerekir; bu genellikle ilkbahar aylarındadır; yazın göl büyük ölçüde kurur ve sert tuz kabuğuna dönüşür.
Dikkat: Tuz zemin göründüğü kadar düzgün değildir, yer yer çamurludur ve araçla göl içine girmek risklidir. Ayrıca burası korunan bir alandır; üreme dönemlerinde kuşları rahatsız etmemek için işaretli alanların dışına çıkmayın. Yanınıza su ve güneş gözlüğü alın; beyaz zeminden yansıyan ışık gözü çok yorar.
Bu yazının eski hâlinde “NASA ve Aksaray Üniversitesi araştırmalarına göre gölün fazla bir ömrü kalmamış” deniyordu. Hangi araştırma, hangi yıl, ne kadar süre: hiçbiri belirtilmemişti ve kaynağını bulamadık. Tuz Gölü'nün kuraklık ve yeraltı suyu çekimi nedeniyle baskı altında olduğu bilinen bir gerçektir; ancak “ömrü kalmadı” gibi bir tespiti kaynaksız aktarmıyoruz.
Aksaray Kültür Parkı
Aksaray’a büyük umutlarla açılan kültür parkı Ulu Irmak üzerine kurularak önemli bir eğlence merkezi olmaya çalışmış. Her türlü aktivitenin yer aldığı parkta Aksaray halkı yaz aylarında ailecek bu parkta vakit geçirir. Lunapark, Hayvanat Bahçesi, Cafeler, Canlı Müzik Yerleri, Lokantalar, Havuz ve bir çok aktiviteye sahip yerleri bulunur.
Aksaray Turizmsel Gelişimi
Aksaray turizm alanında hala gelişim sürecini tamamlayamamıştır. Nevşehir’in kendilerinden önce il olmasından dolayı Kapadokya’nın potansiyelide Nevşehir iline kalmış. Tuzgölü tanıtımlarınıda yeterince yapamayan il yetkilileri turizm alanında gelişmeyide unutmuş durumdalar.
Hala şehirde önemli bir otel maalesef yoktur. Şehir otelciliğinde bulunan Aksaray turizm otelciliğine adım atamamış. Elinde ki potansiyele bakıldığı zaman her yıl binlerce turist kamp yapmak için geldikleri Kapadokya’da 1 tane turizm merkezli otel olsa örneğin herşey dahil mantalitesine sahip eminim Aksaray bu şekilde ülke turizmine yararlı olmuş olur.
Aksaray Üniversitesi
Şehir uzun süre Niğde'ye bağlı yükseköğretim birimleriyle idare ettikten sonra kendi üniversitesine kavuşmuştur. Aksaray Üniversitesi bugün ilin sosyal ve ekonomik hayatının belirleyici unsurlarından biridir; dönem başlangıç ve bitişleri şehir merkezindeki yoğunluğu doğrudan etkiler.
1* ) Rekratör Aksarayda bir yer ismidir.
Aksaray'a ne zaman gitmeli?
Aksaray İç Anadolu'nun sert ikliminde, bozkırın ortasındadır: kışları soğuk, yazları kuru ve sıcaktır. Ne göreceğinize göre ay değişir.
- Nisan–mayıs; en iyi dönem. Ihlara Vadisi yeşilin en canlı hâlinde, bozkır çiçekli, hava yürüyüş için ideal. Tuz Gölü'nde ayna etkisi için gereken ince su tabakası da genellikle bu aylardadır.
- Eylül–ekim; ikinci en iyisi. Sıcak kırılmış, Kapadokya kalabalığı azalmıştır.
- Temmuz–ağustos; Ihlara Vadisi'nin içi serin kalır (vadi tabanı gölgeli ve suludur) ama vadiye inip çıkmak sıcakta zordur. Tuz Gölü bu aylarda kurur; beyaz tuz kabuğunu görmek isteyenler için ise en uygun dönem budur.
- Kış; karlı Kapadokya fotoğrafları için etkileyici, ama vadi patikaları kaygan ve bazı yollar kapalı olabilir.
Gün planı ipucu: Ihlara Vadisi'ne sabah erken inin. Ana girişten vadi tabanına 382 basamaklı bir merdivenle inilir ve aynı merdivenden çıkılır (Aksaray Valiliği verisi); öğleden sonra hem sıcak hem kalabalık olur. Vadide 3,5 / 7 / 14 kilometrelik üç ayrı yürüyüş rotası vardır; Melendiz Çayı boyunca ilerler. Kısa rotayı seçip Belisırma köyündeki dere kenarı kameriyelerde mola vermek, en çok tercih edilen plandır.
Aksaray'a nasıl gidilir?
- Özel araç; en pratiği. Aksaray, Ankara–Adana otoyolu üzerindedir; Ankara'dan yaklaşık iki buçuk–üç saat, Konya'dan yaklaşık iki saat, Nevşehir'den yaklaşık bir saattir. Kapadokya turunu Aksaray tarafından yapmak, Nevşehir kalabalığından kaçmanın yoludur.
- Otobüs; Türkiye'nin hemen her yerinden Aksaray'a sefer vardır; il konumu itibarıyla önemli bir kavşaktadır.
- Uçak; Aksaray'ın kendi havalimanı yoktur. Nevşehir Kapadokya Havalimanı ve Konya Havalimanı en yakın seçeneklerdir; Ankara Esenboğa da tercih edilir. Havalimanından sonra araç kiralamak gerekir.
Araç şart mı? Aksaray merkezdeki noktalar (Ulu Cami, Eğri Minare, müze) yürünerek gezilir. Ama Ihlara, Selime, Sultanhanı ve Tuz Gölü birbirinden uzaktır ve toplu taşımayla bağlı değildir; araç ya da tur olmadan bu rotayı tamamlamak zordur.
Aksaray'da nerede kalınır?
Bu yazının 2009 tarihli hâlinde “şehirde önemli bir otel maalesef yoktur, turizm otelciliğine adım atılamamış” deniyordu. O tespit yazıldığı dönem için geçerliydi; bugün seçenekler şöyle:
- Aksaray merkez; şehir otelleri burada. Fiyatlar Nevşehir–Ürgüp hattına göre belirgin biçimde uygundur. Sultanhanı ve Tuz Gölü'ne çıkış için en mantıklı üs.
- Ihlara ve Selime; vadinin ağzındaki küçük pansiyonlar ve butik konaklamalar. Vadiye sabah erken inmek isteyenler için en doğrusu burada kalmaktır.
- Güzelyurt; taş konaklardan dönüştürülmüş butik seçenekler; Batı Kapadokya'yı yavaş gezmek isteyenler için.
- Nevşehir / Ürgüp / Göreme; Kapadokya'nın klasik konaklama merkezi. Balon turu ve daha geniş seçenek isteyenler burada kalıp Aksaray tarafına günübirlik geçer.
Kaç gün? Yalnız Ihlara Vadisi ve Sultanhanı için bir tam gün yeter. Güzelyurt'un kiliselerini ve Tuz Gölü'nü de eklerseniz iki–üç gün ayırın. Kapadokya'nın tamamını gezecekseniz Aksaray'ı rotanın ilk durağı yapmak iyi fikirdir: kalabalık burada en azdır.
Kaynaklar
- Aksaray Valiliği - Sultanhanı Kervansarayı (resmî kaynak: 1229 I. Alâeddin Keykubad, 1278 genişletme)
- Güzelyurt Kaymakamlığı - Ihlara Kasabası (resmî kaynak: idari bağlılık)
- Güzelyurt Kaymakamlığı - Selime Kasabası (resmî kaynak)
- Aksaray Valiliği - Ihlara Vadisi (resmî kaynak: 14 km)
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı - Tuz Gölü Özel Çevre Koruma Bölgesi (resmî kaynak: %70 tuz, flamingo, endemik türler)
- Kültür Portalı - Sultanhanı (resmî kaynak)
Bağlantılar 29 Temmuz 2026 tarihinde denetlendi. Ihlara Vadisi giriş koşulları, Tuz Gölü'ndeki su seviyesi ve yol durumu mevsime göre değişir; gitmeden önce resmî kaynaklardan bakın.
Bu yazıda geçen yerler
Şehir rehberlerimiz ve o şehirden geçen yol rotalarımız.
İlgili Yazılar
Ankara'da Tatil: 2 Günde Ne Görülür?
Abant Gölü Çevresi Yürüyerek Ne Kadar Sürer?
