Artvin’de Gezilecek Yerler

ARTVİN YOLCULARINA REHBER TAVSİYESİ

İlçe merkezlerini Artvin merkeze bağlayan yollar hariç, yolların büyük bir bölümü toprak yollar. Normal bir araçla merkezi yerlere ulaşmak mümkün ama bazı yollarını hiç anlatmayalım.

4×4 veya en azından yüksek bir araba olursa yaylalar gibi birçok güzel yere endişesiz gidersiniz. Kendi aracınız yoksa uçup bölgede araç kiralayabilirsiniz; 4×4 de kiralanıyor. Bu yazı 2017'de yazıldığında en yakın havalimanı Trabzon'du; 14 Mayıs 2022'de açılan Rize-Artvin Havalimanı bunu değiştirdi; Rize'nin Pazar ilçesindeki havalimanı Artvin'e 125, Hopa'ya 54 kilometre. Trabzon hâlâ bir seçenek ama tek seçenek değil. Bir yaylaya çıkmadan mutlaka yolun güncel durumunu ve aracınızın uygunluğunu Artvinlilere sorun. Mesela bize bir yayla yolu için “Kamyon çamura saplandı, 2 gündür yol kapalı” gibi hiç beklemediğimiz bir uyarı gelmişti
Yola Dair Uyarılar.

– Artvin’de heyelan sıkça yaşanıyor, virajlara yavaş girin çünkü virajın gözünüzün görmediği tarafında yola kaya düşmüş olabilir.

– Kenarlara çok yanaşmayın. Bizleride köylüler uyardı, arabanızın ağırlığı ile altınızdaki toprak kayabiliyormuş.

Sağlık Uyarısı

– Arı alerjinizin olmadığından emin olun çünkü çok arı var.

– Bazı keneler insan sağlığı için ciddi tehlike arz eden hastalıklar taşır. Mesela Lyme hastalığına sebep olabildikleri sevimsiz hastalıklılarda birisi. Her gece soyunurken vücudunuzu kontrol edin. Kene varsa bir cımbız ile keneyi derinize en yakın yerinden yakalayın. Yukarı doğru istikrarlı bir şekilde, sağa sola bükmeden düz bir doğrultuda çekerek çıkartın. Ağız kısmının içeride kalmadığıdan emin olun. Kaldıysa yine cımbızla çıkartın. Yarayı sabunlu su ve alkol ile temizleyin. Eğer ilerleyen günlerde ateş gibi hastalık semptomları gözlemlerseniz hastaneye başvurun ve kene vakasını da anlatın. ASLA keneyi elinizle çekerek çıkartmayın.

– Derelerden su içmeyin, içine ne karıştığını bilemezsiniz.

İşletmelerin Standartları

– Bu belki de buraya geleceklere en önemli uyarı: Kesinlikle bir Ege & Akdeniz’deki gibi servis anlayışı beklemeyin.

Sizin bizim alıştığımız, hayatımızda artık standart olarak kabul ettiğimiz basit şeyler burada hala yok. Mesela Macahel’de 2 sene öncesine kadar telefon çekmiyormuş, daha 2016 kışında koca bir ay boyunca elektriksiz kalmışlar, hala şehrin birçok yerinde yollar kışın aylarca kardan kapanıyor… Kışın izole kalacakları için yazdan odun kesiliyor, konserveler yapılıyor, hayvanlar için yem toplanıyor…. İnsanlar ciddi bir yaşam mücadelesi veriyor ve açıkçası bizlere kusursuz servis vermekten ziyade bizim gözümüzün görmediği daha mühim işlere yetişmeleri gerekiyor.

Unutmayın ki; ister restoran, ister otel olsun, aslında turistik bir işletmeye değil, onların şartlarına konuk olmaya gidiyorsunuz. İki kişilik odanızda tek havlu bulduğunuzda “İdare edersiniz diye düşünmüştüm” gibi bir cevap alabilirsiniz, çünkü onlar böyle idare ediyorlar. Ya da yemeğin başında söylediğiniz salata tatlıyla birlikte gelebilir, çünkü ana kız deli gibi çalışsalar da yetişemiyorlar. Bu verdiğim örneklerin hepsi başımıza geldi. Birçok yerde odalar alıştığımızdan daha bakımsızdı. Ama unutmayın ki şartların hala böyle olması buraların bozulmadan kaldığına işaret. Biz bu bakirliği birkaç gün ortak olup sefasını sürerken, onlar 365 cefasını çekerek oraları yaşatıyorlar. Özetle; umduğunuz servisi bulamadığınızda bu güzel insanları üzmeyin çünkü onlar imkanları dahilinde elinden gelenleri zaten yapıyorlar.

Artvin’e Gitmek İçin En İyi Zaman

Fotoğrafçılık için – Artvin’in en güzel vakti Eylül sonu – Ekim başına denk gelen folyaj vakti; yani sonbahar kırmızılıklarının dalları boyadığı, yerleri sarı yaprakların örttüğü mevsim geçişi vakti ama yağmura yakalanma ihtimaliniz yüksek.

Doğa Sporları: Kamp – Haziran sonundan Ağustos sonuna en kuru vakti.

Artvin Kampçıların Rüyası

Şunu garanti ederiz ki Artvin, doğanın en güzel mabedlerinden biri. E, madem böylesine özellikli bir yerdesiniz bunun tadı maksimumda kampla çıkar. Dağlara çıkıp, kamp ateşinizde ilk yemeğinizi yiyip, sonsuz yıldızla örtülü çadırlarınıza çekildiniz mi ne demek istediğimizi daha iyi anlayacaksınız.

Ayılara komşu olma fikrine alışmanız ve hazırlanmanız lazım. Ayılar genelde insandan uzak durmaya çalışır, o yüzden yapılacak en iyi şey varlığınızı büyük harflerle belli etmek. Mesela ateşe genelde gelmez. Yüksek sesle konuşmak, ışığınızı açık bırakmak gibi taktikler deneyebilirsiniz. İçinize sinmiyorsa en azından bir evin yakınına kurarak güçlerinizi birleştirebilirsiniz. Çadırın içinde keskin sesli düdük bulundurabilirsiniz. Kamp yeriniz ile ilgili ayı konusunda mutlaka köylülere danışın.

Gece yatarken yemeklerinizi kamp alanında tutmayın. Arabanız varsa arabanıza koyun ve onu da en az 100 metre geriye park edin. Arabanız yoksa çuval gibi bir şeye doldurarak, yine en az 100 metre uzakta bir ağacın yüksek bir dalından iple sallandırın. Yerden ulaşılamayacak kadar yükseklikte olmasına özen gösterin.

Buralar çok engebeli araziler olduğu için çadır yeri bulmak dert olabiliyor.

Artvin’deki iki Karagöl de kampçıların rüyası. En popüler soru da hangisi daha güzel. Öncelikle bu anneni mi babanı mı daha çok seviyorsun gibi lanet sorulardan. Şöyle anlatalım:

1 – Borçka Karagöl – Daha az peyzaj düzenlemesi geçirmiş, daha doğal. Ağaçların altında ve göle sıfır kamp atma imkanı var ancak belediyenin kafeteryası ve mangal alanı maalesef kamp alanının dibinde. Duman ve görültü kaçılmaz. Ama boş yakalarsanız kamp alanı daha keyifli.

2 – Şavşat Karagöl – Daha büyük, kamp alanı kafeteryadan çok daha uzak. Daha görüntüsüz ama kamp alanı göle sıfır değil ve daha az gölge.

Gül Türker

Artvin'de ne görülür?

Yukarıdaki yazı Artvin'de nasıl gezileceğini anlatıyor. Şimdi nerelerin gezileceğine bakalım; çünkü Artvin, Türkiye'de en çok millî parka sahip illerden biridir.

Üç millî park

• Hatila Vadisi Millî Parkı (1994); Artvin merkeze en yakın olanı. Dik yamaçlı, dar bir vadi; kısa sürede şehirden çıkıp yabana girersiniz. Merkeze yakınlığı sayesinde araç olmadan da ulaşılabilen tek millî parktır.
• Karagöl-Sahara Millî Parkı (1994); Şavşat Karagöl bu parkın içindedir. Yazının aşağıda karşılaştırdığı iki gölden biri burasıdır; yani oraya giderken aslında bir millî parka giriyorsunuz.
• Kaçkar Dağları Millî Parkı (1994); Artvin, Rize ve Erzurum arasında paylaşılır. Yaylalar, buzul gölleri ve Türkiye'nin en bilinen dağ yürüyüşü rotaları burada.

Camili (Macahel); Türkiye'nin ilk ve tek Biyosfer Rezervi

Yazıda Macahel bir kez geçiyor, ama yalnızca “telefon çekmiyordu” örneği olarak. Oysa buranın asıl özelliği şudur: Borçka'ya bağlı Camili (Macahel) havzası, 29 Haziran 2005'te UNESCO tarafından Türkiye'nin ilk ve tek Biyosfer Rezervi ilan edilmiştir.

Havza altı köyden oluşur: Camili, Düzenli, Efeler, Kayalar, Maral ve Uğur. Karçal Dağları'nın eteğindeki bu alanda 990 bitki türü kayıtlıdır; bunların 23'ü endemiktir, yani dünyada başka hiçbir yerde yetişmez. Ilıman kuşak yağmur ormanı, alpin ve subalpin alanlar ile sulak alan ekosistemleri bir arada bulunur.

Macahel ayrıca saf Kafkas arısının gen merkezidir; bölgedeki arıcılık bu yüzden koruma altındadır ve “Camili Saf Kafkas Arı ve Bal Festivali” her yıl düzenlenir. Buraya gidiyorsanız balı yerinden almak, hediyelik dükkânından almaktan çok farklıdır.

Uyarı: Camili'ye giden yol yazının başında anlatılan zorlu yollardandır ve bölge sınır hattına yakındır. Gitmeden önce yolun durumunu ve giriş koşullarını mutlaka yerel kaynaklardan teyit edin.

Çoruh vadisi ve tarihî kiliseler

Artvin'in en az bilinen mirası, Çoruh vadisine dağılmış ortaçağ Gürcü kiliseleridir; İşhan, Dolishane (Hamamlı), Barhal (Parhal), Öşkvank gibi. Taş işçilikleri ve konumlarıyla bölgenin en etkileyici yapılarıdır.

Ancak bu bölgede plan yapmadan önce baraj gerçeğini hesaba katın: Yusufeli Barajı'nın su tutmasıyla vadinin bir bölümü ve bazı köy yerleşimleri değişti. Hangi yapıya bugün nasıl ulaşıldığı eski rehberlerde yazandan farklı olabilir; güncel yol ve erişim bilgisini gitmeden önce yerelden alın.

Artvin'de nerede kalınır?

Yazının yukarıdaki “İşletmelerin Standartları” bölümü hâlâ en doğru rehberdir: burada beş yıldız aramayın, şartlara konuk olmaya gidin. Bunu kabul ettikten sonra seçenekler şöyle:

• Artvin merkez; şehir otelleri burada; Hatila Vadisi'ne ve Çoruh vadisine çıkış noktası. Konforu en öngörülebilir seçenek.
• Şavşat; Karagöl-Sahara Millî Parkı'na en yakın üs. Bungalov ve pansiyon ağırlıklı; yazın erken dolar.
• Borçka; Karagöl ve Camili yönüne çıkacaklar için mantıklı. İlçe merkezinde otel, yukarı köylerde pansiyon bulunur.
• Yaylalar ve köy pansiyonları; Artvin'in asıl deneyimi budur. Karşılığında elektrik, sıcak su ve internetin kesintili olabileceğini baştan kabul edin.
• Hopa ve Arhavi; deniz kıyısı; Artvin'in dağ kısmına günübirlik çıkmak isteyenler ve havalimanından gelenler için.

Önemli: Yaylalarda ve küçük köylerde rezervasyonu telefonla ve önceden yapın; çevrimiçi rezervasyon sistemleri bölgenin büyük kısmında işlemez. Aynı telefon görüşmesinde yolun durumunu da sorun; yazının başında anlatıldığı gibi, bir yayla yolu iki gündür kapalı olabilir.

Kaç gün ayırmalı?

Artvin, Türkiye'nin mesafenin haritada göründüğünden çok daha uzun sürdüğü illerinden biridir; yollar virajlı ve çoğu zaman yavaştır. Buna göre:

• 3 gün; Artvin merkez, Hatila Vadisi ve bir Karagöl. Sıkışık ama olur.
• 5–6 gün; iki Karagöl, Şavşat, Borçka ve bir yayla. Önerilen süre budur.
• Camili (Macahel) eklenecekse; en az iki gün daha ayırın; yolu tek başına bir gün alabilir.

Kaynaklar

• Artvin Valiliği - Camili (Macahel) Biyosfer Rezerv Alanı (resmî kaynak: 29 Haziran 2005, Türkiye’nin ilk ve tek biyosfer rezervi)
• UNESCO Türkiye Millî Komisyonu - UNESCO Dünya Biyosfer Rezervleri Ağı (resmî kaynak)
• Devlet Su İşleri (DSİ) - Yusufeli Barajı ve HES hizmete girdi (resmî kaynak: 275 m gövde, 22 Kasım 2022)
• Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı AYGM - Rize-Artvin Havalimanı Açıldı (resmî kaynak: 14 Mayıs 2022)
• Tarım ve Orman Bakanlığı DKMP - Ülkemizin Millî Parkları listesi (resmî kaynak: Hatila Vadisi, Karagöl-Sahara ve Kaçkar Dağları, 1994)

Bağlantılar 29 Temmuz 2026 tarihinde denetlendi. Yayla yolları, millî park giriş koşulları ve Çoruh vadisindeki erişim durumu mevsime ve baraj çalışmalarına göre değişir; gitmeden önce yerelden teyit edin.