Trabzon → Uzungöl

Sürmene'ye girdiğinde denize açılan meydanda park et. Buranın en önemli yapısı Yakupoğlu Konağı; 19. yüzyılın ikinci yarısından kalma iki katlı ahşap Karadeniz konağı. Sürmene'nin bir zamanlar Karadeniz'in en zengin bakır ustalarına ve tüccarlarına ev sahipliği yaptığını bu konak tek başına anlatır: iç avlusu, işlemeli tavan süslemeleri, denize bakan ahşap balkonu hâlâ orijinal halinde. Konağın yanından sahile in; Sürmene bıçağı burada üretilir, tarihi ustaların dükkanları hâlâ üç sokaklık bir sıra oluşturuyor. Şimdi anlatacağım şeye dikkat et: Sürmene, Türkiye'nin ilk denizcilik lisesi olan Yıldızlı Denizcilik Lisesi'ne komşu; yat üretimi Karadeniz'de burada başlar. Balıkçı barınağının kenarında oturup demli çay iç; Sürmene çayı Türkiye'nin en yüksek asitli çaylarından, dilinde canlı bir tat bırakır. Sokak arasında bir düğün alayına denk gelirsen dur; horon burada oynanır, ayak vuruşları farklıdır. Sahildeki taş korkulukların üzerinde martıları besleyen çocuklar kırk yıldır aynı yerde.

Of'a girdiğinde ilk göreceğin şey Solaklı Nehri'nin ağzıdır; denize doğrudan boşalır, iki yakasında balıkçı barınağı ve çarşı. Şehir küçük ama tarihi derin: Osmanlı döneminde bir Rum Ortodoks nüfusa sahipti, sonra kademeli olarak Türkleşti ve medrese kültürüyle Osmanlı ulemasına imamlar yetiştiren bir merkez oldu. Meydanda dur; Of Meydan Camii 18. yüzyıldan kalma, ahşap direkleri ve mihrabındaki oymalar Karadeniz mimarisinin klasik örneği. Meydan çayhanelerinde erkekler tavla oynar, dedeler kartlarla vakit geçirir; Of'un gündelik ritmi bin yıldır böyle. Buradan sahile yürüyerek 400 metre inersin; Karadeniz'in dalgaları taş kırıcılara çarpar. Of'un çayı Türkiye'nin en kaliteli çaylarından biri sayılır; asit oranı yüksek, tanen dengesi güçlü. Fabrika ziyaretine vaktin yoksa çarşıdaki eski bir çay dükkanına gir, satıcı sana yaprak kokusu koklattırır. Şimdi güneye kıvrılacaksın: Solaklı Vadisi buradan başlar, yeşil koridor seni Çaykara'ya, oradan Uzungöl'e taşıyacak. Sahil bölümü bitiyor, dağ başlıyor.

Çaykara'ya girdiğinde iklim tamamen değişmiş olur; deniz seviyesinden yaklaşık 300 metre yukarıda, hava serin, çam kokusu belirgin. İlçenin en önemli yapısı Çaykara Merkez Camii; 18. yüzyıldan kalma, tamamı ahşap konstrüksiyonlu, geçme tekniğiyle inşa edilmiş bir Karadeniz yapısı. İçeride tavan süslemeleri kalem işi, ahşap mihrap el oymalı. Meydanda otur, yayla mantısı ye; hamuru elle açılır, iç harcında tereyağı ve kuru et olur, üstüne sarımsaklı yoğurt dökülür. Bu bölgede bir başka özellik: Çaykara halkının önemli bir bölümü iki dilli; Türkçe ve yerel Pontos Rumcası (Romeyka). Yaşlı kuşak günlük konuşmada hâlâ Romeyka kullanır; bu bin yıllık dil mirası UNESCO tarafından tehlike altındaki diller listesinde. Çarşıda dolaşırken dinle, farklı bir ses tonu duyarsın. Buradan Uzungöl'e 22 kilometre kalmış, ama ondan önce Sultan Murad Yaylası'na 40 kilometrelik bir yan gezi seçeneğin, ve daha önemlisi bu geceyi nerede geçireceğin sorusu var. Karar zamanı geldi.

Vardık. Uzungöl'ün ilk manzarası birkaç saniye seni durdurur: göl uzun ve ince, iki yamaç arasında sıkışmış, üstünde ahşap Merkez Camii'nin gölgesi. Göl, 1600'lü yılların başında bir dağ heyelanının Haldizen Deresi'nin önünü kapatmasıyla oluşmuş, yani doğa yapımı bir baraj gölü, yaşı yaklaşık 400 yıl. Uzunluğu bir kilometreye yakın, genişliği 200 metre civarında, derinliği en fazla 15 metre. Çevresinde yürüyüş için taşıt yolu yapılmış, göl etrafını bir saatte yürüyerek turlarsın. Gölün doğu ucundan tırmanan patika seni Şerah Yaylası manzarasına çıkarır; 500 metre yükselti farkı, 45 dakikalık tırmanış, ödülü panoramik açı. Alaca-Karagöl-Balıklıgöl üçlemesine gitmek istersen 4x4 araç ve rehber gerekir, kendi başına çıkma. Göl kenarında oturup çay iç, göl aynası suyunda dağların yansımasını izle. Sabah 06:30-07:30 arası sisin dağılışını gör; bu bölge için "üç dakikada dört mevsim" derler; hava beklenmedik değişir. Camiden yükselen ezan sesi gölde iki kez yankılanır.