Niğde → Kayseri

Manastırın girişi kayaların arasına gizlenmiş. Dar bir tünelden geçip iç avluya çıkarsın; birden kayanın içinde kocaman bir mekan açılır. Kompleks 8. ile 12. yüzyıllar arasında oyulmuş, birkaç fazda genişletilmiş. İçeride kilise, refektuar, keşiş hücreleri ve şarap işliği var: hepsi tek bir kayaya oyma. Kilisenin apsisindeki fresk 11. yüzyıla tarihleniyor ve Meryem'in dudağının hafif kıvrımı; Bizans ikonografisinde neredeyse hiç görmediğin bir detay; buraya "Gülen Meryem" adını kazandırmış. Freskin altındaki melekler ve azizler figürleri de aynı üsluptan; renk paleti okr ve lapis mavisi ağırlıklı, çok iyi korunmuş. Tavana da bak; geometrik desen, muhtemelen daha erken bir tabakadan. Şarap işliği kısmında taş oluk ve fıçı yerleri hâlâ görünüyor; bu manastırın kendi ürettiği şarabı çevre köylere sattığını gösteriyor. Bekçi eğitimli, isterse tur verir; ücret gönüllü bahşiş. Fotoğraf içerde flaşsız serbest. Manastırdan çıkınca sağdaki sarnıç odasını atlama; küçük ama akustiği ilginç. Kaya duvarlarının serinliği yazın bile üstünden geçmiyor, dışarı çıktığında ışığa yeniden alışmak birkaç saniye alıyor.

Yeşilhisar'dan Soğanlı köyüne 12 kilometrelik bir sapış var; asıl durak orada. Vadinin girişindeki otoparka arabayı bırak, yürüyerek başla. Soğanlı Vadisi hem coğrafya hem sanat tarihi kitaplarında ayrı bir bahis: Kapadokya'nın volkanik tüfü burada güneye doğru kıvrılmış, 5 kilometre uzunluğunda bir vadi oluşturmuş, insan da bu tüfün içine on asır boyunca kilise oymuş. En görkemli üçü Karabaş Kilise, Yılanlı Kilise ve Kubbeli Kilise. Karabaş'ın freskleri 11. yüzyıl; İsa'nın hayatından sahneler ve donatorlar duvara işlenmiş; donatorlardan birinin adının yanına "Michael Skepides" yazıldığı bilinen bir Bizans askeri komutanı. Kubbeli Kilise ise adını dıştan bakınca kayadan yükselen kubbesinden alır; bu kadar temiz kubbelenmiş bir Kapadokya kilisesi az bulunur. Vadi tabanında yaklaşık 1.5 kilometrelik bir yürüyüş yolu var; her kilise arasında 5-10 dakika. Soğanlı köyünün kadınları geleneksel bez bebekleri buraya asıyor; köy meydanında satılıyor, hatıra olur ama zorunda değilsin. Öğle yemeği için Soğanlı köy meydanında birkaç kırsal lokanta var; adlarını yazmıyorum çünkü mevsime göre açılıp kapanıyorlar. Yeşilhisar merkezine dönüşte, isteğe bağlı Sultan Sazlığı sapmasını birazdan konuşacağız.

Develi Erciyes'in güney eteğinde, yaklaşık 1200 metre rakımda. Merkezde yavaş bir kasaba dokusu; Selçuklu dönemi Ulu Cami (1281) ilçenin en eski yapısı; dört sütunlu naifi ve minberi orijinal. Ama asıl durağımız kasabanın kuzeybatısındaki Sultan Sazlığı Milli Parkı. Türkiye'nin Ramsar sulak alanları listesindeki 14 alandan biri; 24.500 hektar. Yay Gölü ve Çöl Gölü diye iki gölü, aralarında sazlıklar ve tuzlu bataklık düzlükleri var. Kuş gözlem kulesine arabayı bırakıp 200 metre yürüyorsun. Baharda flamingo sürüsü; bazen bin kuşu geçer, gölün üzerinde pembe bir bulut gibi görünür. Sonbaharda turna göçü; bazı yıllar 15 bin turna vadi üzerinden geçer. Yaz aylarında pelikan ve kaşıkçı da izlenir. Kulenin üstünden dürbünle 500 metreye kadar rahat gözlem yapılır. Yanına dürbün almadıysan giriş kulübesinde ödünç veriliyor. Sazlığın doğu kenarında bir de balçık patikası var; 2 kilometrelik yürüyüş, ama akşamüzeri sivrisinek yoğun olur. Develi'ye dönerken sağda Fraktin Hitit Kabartması tabelasını göreceksin (12 km sapma); meraklıysan bak, IV. Hattuşili dönemi, MÖ 13. yüzyıl.

Şehir merkezine varınca arabayı Cumhuriyet Meydanı'nın altındaki otoparka bırak. Kayseri Kalesi hemen karşında; siyah bazalt taşıyla yapılmış, Roma döneminden kalma temellerin üzerine Bizans ve Selçuklular ekleme yapmış. Kalenin doğu kapısından girip iç avlusunu dolaş; bugün butik dükkanlar ve kafeler kalenin duvarlarının içine yerleşmiş, restorasyon başarılı. Kalenin kuzeyinde Hunat Hatun Külliyesi (1237-1246), Alaaddin Keykubad'ın eşi Mahperi Hatun tarafından yaptırılmış. Cami, medrese, türbe ve hamamı tek kompleks; hamam bugün hâlâ çalışıyor. Külliyenin taç kapısı Anadolu Selçuklu geometrik bezemesinin okul kitabı örneği. Külliyenin batısında Sahabiye Medresesi (1268), Sahip Ata Fahreddin Ali'nin eseri; taç kapısındaki figürlü mukarnas nadir. Kayseri'nin doğu tarafında Kurşunlu Camii, Mimar Sinan çırağı bir ustanın 1585 tarihli eseri. Sokak dokusu içinde Güpgüpoğlu Konağı gibi 19. yüzyıl taş konakları; kuzeyden gelen Kayseri tüccarının serveti bu konaklarda taşa dönmüş; bugün Etnografya Müzesi olarak açık. Akşam yemeği için Kayseri'nin mantısı ve pastırması meşhur; merkezde birçok geleneksel lokanta var, mevsime göre değiştiği için ad vermiyorum, otelinden sor. Ertesi gün Erciyes yolunu düşünüyorsan sabah erken çık, 25 km.