Muğla → Datça

İşte Sakartepe. Motor sesini kes, camı aç ve önünde açılan tabloya bak: bu Gökova Körfezi; güneyde Datça yarımadasının uzun sırtı, kuzeyde Bodrum yönü, tam altta ise yüz metrelik uçurumdan başlayıp maviye giden bir çam denizi. Yol burada bir düğüm gibi kıvrılıp aşağı iner, ama önce senin bu manzarayı hafızana kaydetmen gerekiyor. Ben her geçişimde arabayı park edip 15 dakika sadece bakarım; çünkü Gökova, Türkiye'nin en korunmuş körfez ekosistemlerinden biri ve 1988'den beri Özel Çevre Koruma Bölgesi. Karşındaki adalar, Sedir Adası dahil, hava açıksa net görünür: Sedir'in Kleopatra Plajı efsanesi bu körfezin bir başka hikayesi. Aşağıda Akyaka'nın azmak kıyıları, sağında Ula'nın çam ormanları, arkanda Muğla platosunun serinliği. Yolu sürmek acele değil, o manzarayı bir çayla mühürlemek; arabanın termosunu ıslak bir mendile dolayıp getirdiysen tam zamanı. Bir sonraki durakta seni Marmaris'in tarihi kalesi ve marinanın hareketli kalabalığı bekliyor.

Vardık; Marmaris. Şimdi araç park edildi mi kaleye doğru yürüyelim. Karşındaki bu taş yapı Marmaris Kalesi; Kanuni Sultan Süleyman 1522'de Rodos seferi öncesi burada karargâhını kurdurmuş, kaleyi yeniden inşa ettirmiş. Bugün içi Marmaris Kalesi Müzesi olarak hizmet veriyor; küçük ama zengin bir Antik dönem koleksiyonu var. Kalenin dibinden başlayan Marmaris Marinası ise Türkiye'nin en büyük yat limanlarından biri; 750'den fazla yat sığar, Akdeniz turlarına buradan çıkılır. Sokaklarda yürürken sağa sola bak: Osmanlı han mimarisinden kalma taş binalar, taş yollar, dar geçitler: bu bölge Marmaris'in en eski dokusu. Ben her gelişimde limanın karşısındaki taş rıhtımdan Bozburun'a doğru bakarım; günbatımında Ege'nin turuncuya çevirdiği o hattı görmek başlı başına bir sebep buraya gelmek için. Marmaris seni yorabilir çünkü kalabalık ve sıcak; kaleyi gezdikten sonra sakin bir bahçede öğle molası ver, sonra yola devam. Bir sonraki durak seni gerçek bir coğrafya harikasına götürüyor.

Şimdi durup dışarı çık; bu manzarayı arabadan seyretmek olmaz. Karşındaki dar toprak parçasında duruyoruz: bu Bencik Darboğazı, Datça Yarımadası'nın Anadolu ana karasına bağlanan en dar yeri, sadece 800 metre genişliğinde. Bu noktada solunda Hisarönü Körfezi; Akdeniz'in kolu, sağında ise Bencik Koyu ile birlikte Gökova'nın uzantısı, yani Ege'nin bir parmağı. Yani şu an aynı bakışla iki denizi birden görüyorsun; Türkiye'de böyle bir manzara başka bir yerde yok. Efsaneye göre antik dönemde Knidoslular Persler karşısında kendilerini korumak için burayı kanal yapıp yarımadayı ada haline getirmeye çalışmışlar; Herodot bile bu girişimden bahseder, ama çalışırken çıkan taş parçalarının işçilerin gözüne kaçması üzerine kâhinden gelen 'bu tanrıların isteği değildir' cevabıyla proje bırakılmış. İki denizin arasında dur, rüzgarı hisset, koku farkını dahi ayırt et: Ege daha kuru, Akdeniz daha bal kokulu. Bir sonraki durakta seni Datça çarşısı ve badem kokusu bekliyor.

Vardık; Datça. Sağında liman, solunda badem ağaçları, önünde ise Cumhuriyet Meydanı: bu şehrin nefes aldığı yer. Datça, Reşadiye Yarımadası'nın kalbi; Antik Knidos komşusu, günbatımının en meşhur olduğu Anadolu köşelerinden biri. Yaz kalabalığı olsa da Datça hâlâ o küçük Ege balıkçı köyü havasını korur; asfaltın bittiği yerde toprak yol başlar, taş evlerin arasında yasemin kokusu dolaşır. Ben her Datça geçişimde önce Eski Datça mahallesine çıkarım; 4 kilometre ilerideki bu köy 19. yüzyıl taş evleriyle donatılmıştır ve sivil mimari değeriyle uzun süredir korunan bir dokudur. Datça'nın bademi dünyaca ünlü; sokakta gördüğün her ağaç bir hasat, her tezgahta gördüğün her paket bir aile emeği. Akşam meydana in, çayı sipariş et, oteline geçmeden önce günbatımını izle; buraya kadar gelmişken bu kareye vaktin olsun. Yarın Knidos yolunda ne göreceksen o başka bir hikaye; antik Aphrodite tapınağının rüzgarı, iki limanın buluştuğu bir liman kenti ve yarımadanın uç noktasında Ege'nin en batı burnu.