Mardin → Diyarbakır
Kireçtaşı terası üzerinde yükselen Mardin'in bal rengi taş evlerinden, Fırat havzasına bakan UNESCO surlarının şehri Diyarbakır'a uzanan 140 km'lik Mezopotamya yolculuğu.
Mardin'den Diyarbakır'a uzanan bu 140 km, Mezopotamya'nın tarihini taşıyan iki şehrin arasındaki bağlantıdır. Mardin, Güneydoğu Anadolu'nun terası gibi; sarp bir kireçtaşı yamaçta inşa edilmiş, her evi bir bakış açısı, her sokağı başka bir dönemden. Diyarbakır ise farklı bir dram taşır; siyah bazalt taşından örülmüş, MS 4. yüzyıldan kalma UNESCO surları ve Dicle'nin kıvrımı. TatilRehberi.org bu iki şehri bağlayan yolu, Orta Doğu'nun birbirine dokunan uygarlıklarını yaşamak için tasarladı.
Tur Planlayıcı
Başlangıç saatini seç, plan otomatik hesaplansın
Mardin → Diyarbakır Yolculuk Hazırlığı
Mardin'de
Diyarbakır'da
Pratik
Yol Güzergahı
Haritada bir durağa tıkla veya kartları aşağı kaydırarak harita otomatik o noktaya yaklaşır.
Mardin
Mardin'den bakınca önünde Mezopotamya Ovası var; sonsuz gibi görünen, Dicle ve Fırat'ın beslediği düzlük. Şehrin kendisi bu ovaya asılmış bir balkon gibi; yamaçta sıralanan bal rengi taş evler sabah güneşinde altına çalar. Mardin, Süryani Hristiyanlığı'nın yaşayan hafızalarından biri; Deyrulzafaran Manastırı (5. yüzyıl) hâlâ aktif, patrikhanenin geçmişteki merkezi. Sultan İsa Medresesi'nin (Kasımiye, 1441) işlemeli portalı ve çifte minaresi bu coğrafyanın en iyi taş oyma örneklerinden biri.
Mardin, antik Marida adıyla bilinir; MÖ 4000'lerden iskân gören bir tepe yerleşimidir. Ortaçağda Artukoğulları (1101-1408) Mardin'i başkent yaparak büyük yapılar inşa etti. Osmanlı döneminde suriye vilayetinin merkezi oldu. Süryani Ortodoks kilisesinin patrikhane merkezi Deyrulzafaran Manastırı idi; bugün İstanbul'a taşınmış olsa da manastır faaldir. Mardin, UNESCO'nun Geçici Listesi'ndedir.
- ›Deyrulzafaran Manastırı şehre 5 km, her gün rehberli tur mevcut
- ›Sultan İsa Medresesi (Kasımiye) şehir merkezinde, giriş ücretli
- ›Mardin müzesi eski rölövelerde kentin tüm dokusunu gösteriyor
- ›Sabah erken ya da gün batımı öncesi Mardin sokakları kalabalıktan arınır
Deyrulzafaran / Manastır Sapağı
Mardin çıkışında küçük bir sapak seni Deyrulzafaran'a götürür; Süryani dilinde zafaran çiğdem anlamına gelir, manastırın çevresinde bu bitkinin sarısı baharda açar. Manastır, MS 5. yüzyılda inşa edildi ve Süryani Ortodoks Kilisesi'nin patrikhanesini yüzyıllar boyunca barındırdı. İçerisi hâlâ aktif ibadet yeri; saygılı ziyaret için başörtüsü ve sessizlik gerekli. Katakomp katmanları ve eski duvar yazıtları, buranın 1500 yıllık sürekliliğini belgeler.
Deyrulzafaran (Mor Hananyo Manastırı), MS 493'te Mor Şlemun tarafından kuruldu; ancak sahası Hristiyan öncesi Güneş tapınağının temelleri üzerindedir. Süryani Ortodoks Kilisesi patrikhane merkezi 1160-1932 yılları arasında buradaydı; 1932'de Şam'a, 1995'te İstanbul'a taşındı. Manastır bugün hâlâ aktif ve Süryani dilinde (Aramice kökenli) ibadet yapılmaktadır.
- ›Deyrulzafaran her gün 08:00-12:00 ve 13:00-18:00 arası açık
- ›Rehberli tur dahil; bağış beklenir
- ›Kadınlar için başörtüsü, erkekler için uzun pantolon gerekli
D360 Ovası Geçişi
Mardin'den indikten sonra yol Mezopotamya ovasına açılır, ve burada gerçekten düzlük başlar; kilometrelerce buğday tarlası, uzaktan sürü sezgisi veren koyun ve keçi toplulukları. Bu ova, tarih öncesinden bu yana dünyanın en erken tarım bölgelerinden biri olarak belgelendi; Karacadağ'ın eteklerinde, yaklaşık 10.000 yıl önce buğdayın evcilleştirildiği düşünülüyor. Diyarbakır'ın siyah bazalt surları uzaktan önce ufuk çizgisi gibi görünür.
- ›Yol düz ve güvenli; hız sınırını takip et
- ›Karadeniz köy kahvesi geleneksel çay molası için durak
Diyarbakır
Diyarbakır surlarına ilk bakışta basalt'ın siyahı seni şaşırtır; İzmir'in beyaz badanalı Kalesi değil bu; koyu, ağır, tarihin granit ağırlığıyla örülmüş. Ulu Cami (1091), Ortadoğu'nun en eski camilerinden biri sayılır; avlusu geniş, sütunları antik tapınaklardan devşirilmiş. Hevsel Bahçeleri, surların hemen altında Dicle kıyısında; yaklaşık 10.000 yıldır kesintisiz sulanan bu bahçeler 2015 UNESCO kararında surlarla birlikte listeye alındı. Surların üzerinde yürüyüş güzergahı 5,8 km; sabah veya akşam serinliğinde yarım tur mümkün.
Diyarbakır (antik Amida), MÖ 3000'lerden iskân gören bir yerleşimdir. Roma surları MS 297-349 arasında inşa edildi; Ermeni, Arap, Selçuklu ve Osmanlı yönetimlerinde onarıldı. 5,8 km uzunluğuyla Çin Seddi'nden sonra dünyanın ikinci uzun antik surları olduğu ifade edilir. Ulu Cami (1091), Selçuklu Sultan Melikşah'ın Diyarbakır fethinin ardından kiliseden dönüştürüldü; minaresinde kitabe yer alır. Hevsel Bahçeleri ile surlar birlikte UNESCO 2015 ref. 1227 ile listeye alındı.
- ›Diyarbakır Surları üzerinde yürüyüş; kapıdan giriş ücretsiz
- ›Ulu Cami namaz saatleri dışında açık, giriş ücretsiz
- ›Hevsel Bahçeleri Dicle kıyısında, surlara yakın
- ›Diyarbakır Arkeoloji Müzesi şehir merkezi, değerli koleksiyon
- ›Diyarbakır karpuzu mevsimde (temmuz-ağustos) ünlü; lokal satış noktalarından al
Diyarbakır'da surlar mı, tarihi çekirdek mi önce?
Sur üstü yürüyüşü 2-3 saat ister ve güneşte yorucu. Ulu Cami + Hevsel + müze turu ise 3-4 saat. İkisini aynı günde yapmak mümkün ama erken başlamak gerek.
Tüm yolculuk tek bakışta
Yukarıda dakika dakika anlatılan tüm rotanın gün-gün kısa özeti. TatilRehberi.org rehberi Gül Dinç'in dengelediği tempo; yola çıkmadan önce tek bakışta gözden geçirebilir, paylaşabilir veya yazdırabilirsin.
Mardin'den Diyarbakır'a: Bal Taştan Bazalt Sura
- 108:00; Mardin Deyrulzafaran Manastırı
- 210:00; Mardin merkez, Sultan İsa Medresesi ve terasa bakış
- 311:30; Çıkış D360, Diyarbakır yönü
- 413:00; Diyarbakır girişi, surlar üzeri yürüyüş (sabah bölümü)
- 515:00; Ulu Cami (1091)
- 616:30; Hevsel Bahçeleri
- 718:00; Arkeoloji Müzesi veya Dicle kıyısı
Mardin - Diyarbakır hakkında
merak edilenler
Bu ifade bazı kaynaklarda yer alsa da tartışmalıdır. Diyarbakır surları 5,8 km uzunluğuyla önemli bir antik sur kompleksidir; ama "ikinci uzun" iddiası kesin değil. UNESCO 2015 listesine alınması bu tarihsel değeri doğrulamaktadır.
Evet, Diyarbakır'dan Mardin'e gidip Deyrulzafaran'a uğramak ve dönmek mümkün. Ancak Mardin-Deyrulzafaran 5 km sapakta; tek gün tüm güzergahı yetiştirmek için erken çıkış şart.
Evet, Hevsel Bahçeleri UNESCO listesine alındıktan sonra düzenlendi ve bir bölümü ziyaretçilere açıldı. Diyarbakır surlarının hemen altında, Dicle kıyısında.
Daha fazla rota ve seyahat rehberi için TatilRehberi.org Yollar
Vardık.
Vardık.
Diyarbakır'ın surlarının üzerinde yürüyüp hem Dicle'ye hem şehre bakınca, bu surların 16 yüzyıl boyunca Roma'dan Perslere, Araplardan Selçuklulara, Osmanlılara kadar her fatihin önünde sınav verdiğini düşün. Mardin'in taş evlerinin sakinliğinden, Diyarbakır'ın granit ağırlığına olan bu 140 km geçişi, Güneydoğu'nun iki farklı sesini aynı gün içinde taşır. TatilRehberi.org bu rotanın Türkiye'nin en etkileyici tek günlük güzergahlarından biri olduğunu düşünüyor.
Yolculuğa Devam Et
İlgili Yazılar
Mardin'de Tarihi Konak: Mara Loya Konağı
Gül Dinç
Konya Selçuk Üniversitesi Turizm bölümü mezunu bir tur rehberiyim. Yıllardır Anadolu'yu karış karış gezip gördüklerimi ve rehberlik deneyimimi Tatil Rehberi okuyucularıyla paylaşıyorum. Sitemizdeki gezi ve tatil içeriklerini; güncel, doğru ve sahada test edilmiş bilgilerle gözden geçirip yeniden düzenliyorum.
TatilRehberi; 20 yıllık seyahat rehberi tecrübesi