Burdur → Konya

Isparta girişinde havanın kokusu değişir; özellikle mayıs-haziran arasında geçiyorsan pencereni indir. Şehir "gül şehri" lakabını boşuna almamış: dünya gül yağı üretiminin %65 kadarı bu havzadan çıkıyor. Isparta merkezinde ilk uğrağın olarak sana Firdevs Bey Külliyesi ve içindeki halı müzesini öneririm. Külliye 15. yüzyıl sonuna, Hamitoğulları beyliği zamanına ait; kalın taş duvarları, alçak avlusu ve yandaki hamam kalıntısıyla küçük ama sakin bir alan. Halı müzesinde göreceğin Isparta düğümü dünya halı ticaretinin özel bir bölümü; 19. yüzyıl sonunda İngiliz tüccarların yönlendirmesiyle burada ipek üzerine dokunan büyük ebatlı halılar, uluslararası müzayedelerde hâlâ altı haneli rakamlar görüyor. Odalardan birinde 4x6 metrelik bir dokumada iki buçuk milyon düğüm sayılmış; bir dokumacının iki yıllık emeği. Müzeden çıktığında Kaymakkapı Meydanı'na doğru yürü, seyyar arabalardan gül lokumu veya gül şerbeti al; şeker yolun ilerisi için iyi gelir.

Eğirdir'in kalbi göle uzanan bir yarımadanın üzerinde. Yola paralel ilerlediğinde önce Eğirdir Kalesi kalıntılarını, ardından yolun tam ortasında yükselen Dündar Bey Medresesi ve bitişiğindeki Hızır Bey Camii'ni göreceksin. Medrese 13. yüzyıl sonunda Selçuklu Emiri Felekeddin Dündar Bey tarafından yaptırılmış; taç kapısındaki taş işçiliği rota boyunca göreceğin ilk büyük Selçuklu örneği, sonrasında Konya'da göreceklerin için bir prova sayılır. Yola devam edip yarımadanın ucuna doğru inersen Yeşilada'ya bağlanan yapay dolgu yolu görürsün; ada 1950'lere kadar bir Rum balıkçı köyüydü; Nis adıyla anılırdı, mübadelenin ardından boşaldı, sonra yeniden iskan edildi. Adaya arabanla geçebilir ya da meydanda park edip yürüyerek dolaşabilirsin. Balıkçı iskelesinden gölün karşı kıyısına, Barla Dağı'nın gümüşi kütlesine bakınca Anadolu'nun bu kadar geniş bir gölü nasıl saklayabildiğine şaşarsın. Öğle molasını burada vermen mantıklı; ada üzerindeki küçük lokantalarda taze göl balığı menüde başrolde.

Ertokuş Hanı, Selçuklu Sultanı Alâeddin Keykubad döneminde, 1223 yılında Emir Mübarizüddin Ertokuş tarafından yaptırılmış bir kervansaray; 800 yıldan fazladır ayakta. Tipik Selçuklu sultan hanı planında: kapalı hol + açık avlu düzeni, taç kapısı üzerinde detaylı geometrik bordür, iç mekanda tonozlu sekiler. Han bir dönem yıkılmaya yüz tutmuştu; son restorasyon sonrası ziyarete açık ama içeride sabit sergi yok; sen taşın kendisini okuyorsun. Avluya girip elini duvara koyduğunda 13. yüzyıl kervan ustasının o taşı tam olarak nereye koyacağına karar verdiği anı hayal etmek zor değil; onlar bugünkü kadar acele değildi. Kısa bir mola için yeterli; 25-30 dakika. Kırsalda olduğu için ücretsiz otoparkı var, resmi bilet yok; genellikle bekçi yakınlarda bir yerdedir. Sessizce dolaş, avluda birkaç fotoğraf çek, kapalı bölümdeki tonozların altında sesini denemeden geçme: akustik seni şaşırtır.

Beyşehir'in kalbi Eşrefoğlu Camii'nde atar. Camii 1299 yılında Eşrefoğlu Süleyman Bey tarafından yaptırılmış; beylikler döneminin ve Anadolu'nun en büyük ahşap direkli camilerinden biri; UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde ahşap sütunlu camiler kategorisinde yer alıyor. İçeri girdiğinde ilk hissettiğin şey ışıktır: yukarıdan açılan orta avlu (aydınlık feneri) tavandan iner ve mermer havuzun etrafında dönerek 48 adet dev ceviz ağacı direği boyunca dağılır. Direklerin her biri tek parça ceviz, 720 yıldır ayakta; başlıkları ve arasındaki kirişleri süsleyen kalem işi motifler orijinal boyalarını büyük ölçüde koruyor. Mihrap çinileri Selçuklu firuze-lacivertinin en güçlü örneklerinden. Camii'den çıkıp yandaki İbrahim Bey İmareti'ni ve Süleyman Bey türbesini de dolaş; çevrede küçük Selçuklu meydanı hâlâ el değmemiş. Sonra kısa bir yürüyüşle Beyşehir Gölü kıyısına in; Türkiye'nin üçüncü en büyük gölü, Toroslar'ın etek örtüsünde parıldar. Rüzgârsız bir günde su bir yağ tabakası gibi sakindir.

Kızılören Hanı, Konya'ya varmadan önceki son büyük Selçuklu durak. 13. yüzyılın başında, muhtemelen 1205-1206 civarında I. Gıyaseddin Keyhüsrev döneminde yaptırılmış; Konya-Beyşehir yolunun güvenliğini sağlamak için kurulan zincirin en batıdaki halkalarından biri. Han iki bölümlü klasik sultan hanı planında: bir açık avlu ve arkasında beşik tonozlu kapalı hol. Taç kapısındaki mukarnas kavsara, iç mekandaki niş süslemeleri ve merkez holdeki kubbe kısmen yıkık olsa da yapının haşmet duygusu hâlâ orada. Bugün ziyaretçi tesisi yok, bilet yok, danışma yok: sen han'la baş başasın. Bu iyi bir şey: taş duvarların arasında dolaşırken üstünden geçmiş kervanların, tüccarların, dervişlerin ayak seslerini işitmek daha kolay. Kısa bir mola için yeterli; 20-25 dakika. Sonrasında yola devam ettiğinde Konya ovasının düz yüzeyi karşına çıkar, ufuktaki minareleri arkanda bırakıp Mevlana'nın şehrine yaklaşırsın.

Vardık; Konya, Anadolu'nun manevi ve mimari başkenti. Şehre giriş yolunda Alâeddin Tepesi'nin yeşil sırtını sağında bırak, doğrudan Mevlana Müzesi yönünü takip et. Kapıya yaklaştığında turkuaz kubbenin çinileri güneş ışığında sanki suya batırılıp çıkarılmış gibi parlar. Mevlana Müzesi aslında bir tekke; Mevlana Celaleddin-i Rumi'nin 1273'te vefatının ardından oğlu Sultan Veled'in kurduğu Mevlevi dergahı. Türbe bölümüne girdiğinde sağda sikkeli sanduka Mevlana'nın kendisine, yanındaki babası Bahaeddin Veled'e; sonrasında oğulları, torunları ve seçkin dervişler. Sema salonu ve derviş hücreleri de gezilebilir. Müzeden çıktığında Alâeddin Tepesi'ne yürü; tepe üzerindeki Alâeddin Camii Anadolu Selçuklu'sunun ayakta kalan en eski camisidir, 1220'lerde tamamlanmış; sekiz Selçuklu sultanının türbesi de burada. Vaktin varsa Karatay Medresesi (Çini Müzesi) ve İnce Minareli Medrese de tepe eteklerinde, bir arada dolaşılır. Konya için tek gün az; iki günlük rotanın son yarım günü sadece merkezle sınırlı ama bir sonraki gelişinde sana Sille köyü ve Meram bağlarını da eklerim.