Sümela Manastırı

Sümela’yı ilk kez vadinin karşı yamacından görürsünüz: yeşil bir uçurumun ortasında, kayaya yapışmış, sanki oraya konmuş bir yapı. Bu görüntü Karadeniz’in en bilinen kartpostalıdır ve gerçekte fotoğraftan daha etkileyicidir, çünkü ölçek fotoğrafa sığmaz. Manastırın kuruluşu geleneğe göre 4. yüzyıla, Atinalı iki keşişe dayanır; bugünkü yapıların büyük kısmı ise 13. yüzyıldan itibaren Trabzon Rum İmparatorluğu döneminde şekillenmiş, 18. yüzyılda genişletilmiştir. 1923’e kadar yaşayan bir manastırdı; sonra terk edildi ve yıllar içinde bugünkü müze-ören yerine dönüştü.

Neden yolunuzu değiştirmeye değer?

Konum. Manastırı özel yapan şey, Altındere Vadisi’nin dik yamacına, kayanın içine oyulmuş bir mağaranın çevresine kurulmuş olmasıdır. Kaya Kilisesi bu mağaranın kendisidir; iç ve dış duvarları Hz. İsa ve Meryem’in hayatından sahneleri anlatan fresklerle kaplıdır. Fresklerin bir kısmı zarar görmüştür, ama kalanı bile bu kadar zor bir yerde bu kadar emek verilmiş olmasıyla insanı durdurur. Manastır avlusundan vadiye bakmak, keşişlerin neden burayı seçtiğini anlatır: dünyadan uzak, ama gökyüzüne yakın.

Yol da deneyimin parçasıdır. Maçka’dan vadiye girdiğinizde orman koyulaşır, dere sesi yükselir ve yol yukarı doğru kıvrılır. Otoparktan sonra yaklaşık yarım saat süren orman patikası, manastıra hak ederek varmanızı sağlar; ağaçların arasından yapının bir anda belirmesi, tırmanışın ödülüdür.

Gidince ne bulursunuz?

Manastır 2015’ten sonra uzun bir restorasyon geçirdi ve bölüm bölüm yeniden açıldı; ziyarete açık kısımlar dönem dönem değişebilir, gitmeden önce Millî Park yönetiminden teyit etmek gerekir. Trabzon merkezine yaklaşık kırk beş kilometredir ve tur otobüsleri öğle saatlerinde yığılır; sabah erken gelirseniz hem sisi hem sessizliği yakalarsınız. Karadeniz’de yağmur mevsim tanımaz; yağmurluk ve kaymayan ayakkabı olmadan patikaya çıkmayın.

Kime göre?

Karadeniz’e gelen hemen herkesin listesinde olmalıdır; Uzungöl ve Ayder’den daha güçlü bir tarih deneyimidir. Yürüme zorluğu çekenler için otoparktan yukarı servis seçeneği vardır, ancak manastır içinde merdivenler kaçınılmazdır. Fotoğraf için sabah sisi ve karşı yamaçtaki seyir noktası; sonbaharda vadinin renkleri manastırın taşıyla en iyi karşıtlığı verir.