Safranbolu Çarşı

Türkiye’de “Osmanlı evi” denince akla gelen görüntünün; cumbalı, kırma çatılı, beyaz badanalı, ahşap iskeletli ev: en bütün hâlde durduğu yer Safranbolu’dur. Kasaba 1994’te UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne yalnızca birkaç güzel konak için değil, 17-19. yüzyıl Osmanlı kentinin tamamıyla, çarşısı, hamamı, hanı ve mahalle düzeniyle korunmuş olduğu için girmiştir. Burada tek tek yapıya değil, bir dokunun bütününe bakarsınız.

Neden yolunuzu değiştirmeye değer?

Çarşı’nın kalbi Cinci Hanı’dır: 1645’te, IV. Murad’ın hocası Cinci Hoca tarafından yaptırılmış iki katlı bir kervansaray. Avlusunda oturup çayınızı içerken, bu yapının İpek Yolu’nun Karadeniz’e inen kolunda bir durak olduğunu hatırlarsınız; Safranbolu’nun zenginliği tam da bu kervan trafiğinden gelir. Hemen yanındaki Yemeniciler Arastası, bir zamanlar ayakkabıcıların çalıştığı, bugün zanaatkâr ve hediyelik dükkânlarının sıralandığı üstü kapalı çarşıdır; yapısı olduğu gibi durur.

Konaklardan en az birinin içine girmek şarttır. Kaymakamlar Evi gibi müze konaklarda selamlık ile harem arasındaki döner dolabı, tavan göbeklerini, gömme dolapların içindeki gusülhaneyi görürsünüz; Safranbolu evinin akıllılığı dışarıdan değil içeriden anlaşılır. Sonra Hıdırlık Tepesi’ne çıkın: iki bine yakın konağın çatısı bir vadinin içine dizilmiş, aralarında minareler; kasabanın kartpostalı bu tepeden çekilir.

Gidince ne bulursunuz?

Dar, taş döşeli, çoğu tek yönlü sokaklar; hafta sonu kalabalık, hafta içi sakin bir kasaba. Çarşı yürüyerek iki saatte gezilir, konak ziyaretleri ve tepe ile yarım gün dolar. Karabük merkezine sekiz kilometre olduğu için Batı Karadeniz rotalarının doğal molasıdır; bir gece kalmak isterseniz konakların bir kısmı butik otel olarak çalışır ve sabah erken saatte boş sokaklarda yürümek, kasabayı bambaşka gösterir.

Kime göre?

Mimari ve tarih meraklısı için bir açık hava dersliği; aileler için çocukların rahatça dolaşabileceği, arabasız bir merkez. Fotoğrafçılar için sonbahar, kırmızı çatılarla sarı yapraklar yan yana geldiğinde yılın en iyi zamanıdır. Yürüme zorluğu çekenler için yokuşlar ve kaldırım taşları zorlayıcıdır; çarşının düz kısmıyla yetinmek gerekebilir.