Kemeraltı Çarşısı

Kemeraltı bir alışveriş merkezi değil, bir şehrin altı yüz yıllık ticaret hafızasıdır. Konak Meydanı’ndan girip Basmane’ye doğru yürüdüğünüzde han avlularından, kuyumcu pasajlarından, baharatçı sokaklarından, bir sinagogun kapısından ve bir Roma agorasının kenarından geçersiniz. İzmir’i anlamak isteyen biri için Kordon’dan daha öğreticidir, çünkü Kordon İzmir’in nasıl görünmek istediğini, Kemeraltı ise nasıl yaşadığını anlatır.

Neden yolunuzu değiştirmeye değer?

Çarşının merkezindeki Kızlarağası Hanı 1744 tarihli, iki katlı, avlulu bir Osmanlı hanıdır. Bugün avlusunda kahveciler, üst katında hediyelik ve antika dükkânları vardır; çarşının uğultusundan bir kapıyla ayrılırsınız. Hanın yanındaki Hisar Camii (1597) İzmir’in en büyük tarihî camisidir ve çevresi, boyozcuların ve şambalicilerin toplandığı yerdir. Sabah kahvaltısı burada bir boyoz ve haşlanmış yumurtadır; İzmirlilerin “kahvaltı” dediği şey budur.

Çarşının altındaki katman ise çoğu ziyaretçinin bilmediği bir şeydir: Smyrna Agorası. Roma dönemi kentinin pazar meydanı çarşının hemen kuzeyinde kazılmış; sütunlu bodrum galerisi, kemerleriyle Anadolu’daki en iyi korunmuş agora altyapılarından biridir. Çarşı ile agoranın yan yana durması İzmir’in kesintisiz liman kenti tarihini tek bakışta özetler; UNESCO’nun geçici listeye alma gerekçesi de tam olarak budur.

Gidince ne bulursunuz?

Kaybolursunuz; bu iyidir. Anafartalar Caddesi çarşının omurgasıdır, ara sokaklar ona açılır. Havra Sokağı sabah saatlerinde balıkçı ve manav tezgâhlarıyla bir pazar yerine dönüşür; öğleden sonra sessizleşir. Pazar günü çarşının büyük bölümü kapalıdır, bunu bilmeden gelen hayal kırıklığıyla döner. Hafta içi sabah, esnafın kepenk açtığı ve kalabalığın henüz gelmediği saat, çarşıyı en iyi hâliyle görmenin yoludur.

Kime göre?

Alışveriş için değil, şehrin dokusunu görmek için gelen herkese. Fotoğrafçılar için han avluları ve pasajlar ışıklı, katmanlı kadrajlar sunar. Çocuklar için şambali ve lokma tezgâhları yeterli motivasyondur. Kalabalıktan bunalan biri için ise Kızlarağası’nın avlusu, çarşının içindeki nefes alma noktasıdır.