Göreme Açık Hava Müzesi

Kapadokya’da “kaya kilisesi” lafını her vadide duyarsınız; Göreme Açık Hava Müzesi, o kiliselerin en yoğun ve en iyi korunmuş kümesinin tek bir yürüyüş parkuruna dizildiği yerdir. Burası 1985’ten beri UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndeki “Göreme Millî Parkı ve Kapadokya Kaya Siteleri”nin çekirdeği. Bir manastır yerleşimi düşünün: kiliseler, yemekhaneler, keşiş hücreleri: hepsi tüf kayanın içine oyulmuş, hepsi birbirine birkaç adım mesafede.

Neden yolunuzu değiştirmeye değer?

Kapadokya’nın başka vadilerinde de fresk görürsünüz ama çoğu kararmış, kazınmış ya da yarısı dökülmüş hâldedir. Göreme’de 10-12. yüzyıldan kalan Bizans duvar resimleri, özellikle Karanlık Kilise’de, neredeyse boyandığı günkü canlılığıyla durur. Adını az pencereli oluşundan alan bu kilisenin karanlığı, renkleri bin yıl korumuş. Ayrı bilet ister; buraya kadar gelip bunu atlamak, Louvre’a girip Mona Lisa’nın salonuna girmemek gibidir.

Elmalı Kilise, Yılanlı Kilise, Çarıklı Kilise ve Aziz Barbara Şapeli parkurun geri kalanını oluşturur. Her birinin kendi hikâyesi var: Yılanlı’da Aziz Georgios’un ejderi, Çarıklı’da tavandaki ayak izleri, Aziz Barbara’da ikonoklazm döneminin basit kırmızı geometrik süslemeleri. Bunları sırayla görünce, fresk sanatının aynı vadide iki yüzyıl içinde nasıl değiştiğini kendi gözünüzle izlemiş olursunuz.

Gidince ne bulursunuz?

Parkur bir saat ile bir buçuk saat arasında sürer. Kiliselerin çoğuna dar merdiven ve alçak kapılardan girilir; içerisi küçük olduğu için kalabalık saatlerde sıra oluşur. Bu yüzden zamanlama burada her şeydir: sabah ilk saatte ya da kapanışa yakın gelirseniz kiliseleri neredeyse tek başınıza görürsünüz; öğle saatlerinde ise her kapının önünde tur grubu beklersiniz.

Yolun karşısındaki Tokalı Kilise müzenin en büyük kilisesidir ve aynı bilete dahildir. Girişin karşısında kaldığı için ziyaretçilerin önemli bir kısmı orayı görmeden ayrılır. Lacivert zeminli freskleri müzenin en etkileyici iç mekânlarından birini oluşturur; parkuru bitirdikten sonra mutlaka karşıya geçin.

Kime göre?

Bizans sanatına meraklı olana burası bir ders kitabıdır. Kapadokya’ya ilk kez gelen için ise bölgenin “neden” bu kadar özel olduğunu tek yerde anlatan en kısa cevaptır. Yürümekte zorlanan ya da bebek arabalı ziyaretçiler için parkurun büyük kısmı zordur; bu durumda girişe yakın alt kiliselerle yetinmek gerekir.